Má ég breyta nafninu mínu?
Já — þú mátt breyta nafninu þínu, en yfirleitt aðeins einu sinni og nýja nafnið verður að standast reglur laga um mannanöfn. Þjóðskrá afgreiðir nafnbreytingar á grundvelli laga um mannanöfn nr. 45/1996, og meginreglan er sú að nafnbreyting er heimiluð einu sinni nema sérstaklega standi á. Eiginnafn eða millinafn þarf að vera á mannanafnaskrá; sé það ekki, sendir Þjóðskrá erindið til mannanafnanefndar og þá fylgir gjald, 4.300 kr. (2026), fyrir umfjöllun nefndarinnar. Goðsögnin sem lifir er tvíþætt: að nafnabreyting sé annaðhvort bönnuð eða að hún sé frjáls og ókeypis hvenær sem er. Hvorugt er rétt — hún er heimil en háð skilyrðum, og gjald leggst á þegar málið fer fyrir nefndina. Frá lögum um kynrænt sjálfræði (nr. 80/2019) þurfa nöfn ekki lengur að vera kynbundin, og sá sem breytir skráðu kyni sínu hefur sjálfstæðan rétt til að breyta eiginnafni, millinafni og kenninafni. Að hámarki má bera fimm nöfn — þrjú eigin- og millinöfn samtals og tvö kenninöfn.
📋 Reglurnar
- Þjóðskrá afgreiðir nafnbreytingar skv. lögum um mannanöfn nr. 45/1996; meginreglan er að breyting sé heimiluð einu sinni nema sérstaklega standi á.
- Nýtt eiginnafn eða millinafn þarf að vera á mannanafnaskrá eða hljóta samþykki mannanafnanefndar (13. gr.).
- Fari erindið fyrir mannanafnanefnd fylgir því gjald, 4.300 kr. (2026), fyrir umfjöllun nefndarinnar hjá Þjóðskrá.
- Frá lögum um kynrænt sjálfræði nr. 80/2019 þurfa nöfn ekki að vera kynbundin, og breyting á skráðu kyni veitir sjálfstæðan rétt til nafnbreytingar.
- Að hámarki má bera fimm nöfn: allt að þremur eigin- og millinöfnum samtals og tveimur kenninöfnum.
🔓 Undantekningar
- Breyting á nafni barns undir 18 ára krefst samþykkis beggja forsjármanna, og sé barnið 12 ára eða eldra þarf einnig samþykki þess.
- Sá sem breytir skráðu kyni í þjóðskrá getur breytt nafni samhliða óháð einu-sinni reglunni, á grundvelli laga um kynrænt sjálfræði.
- Sérstakar ástæður geta heimilað fleiri en eina breytingu — einu-sinni reglan er meginregla en ekki fortakslaus.
⚠️ Sektir og afleiðingar
Nafnabreyting hefur engin refsiviðurlög — þetta er þjónusta, ekki brot — en það eru raunverulegar gildrur og kostnaður sem fólk vanmetur. Í fyrsta lagi er breytingin að meginreglu einu sinni: kjósi maður óheppilegt nafn er ekki sjálfgefið að fá annað tækifæri, því frekari breyting krefst sérstakra ástæðna. Í öðru lagi leggst gjald, 4.300 kr. (2026), á þegar málið fer fyrir mannanafnanefnd, og nefndin getur hafnað nafninu — þá er greitt fyrir umfjöllun sem skilaði ekki nafninu. Í þriðja lagi tekur breytingin ekki gildi fyrr en hún er færð í þjóðskrá, og á meðan getur misræmi valdið vandræðum. Faldi kostnaðurinn er praktískur: nafn sem er annað í þjóðskrá en á erlendum skilríkjum getur gert fólki erfitt fyrir að sanna að um sama einstakling sé að ræða, við ferðalög, bankaviðskipti og hjá erlendum yfirvöldum. Loks getur nafnbreyting sem er heimil hér verið óheimil í heimalandi erlends ríkisborgara, sem flækir stöðuna enn frekar.
📎 Opinberar heimildir
- Alþingi · Lög um mannanöfn nr. 45/1996 (13. gr.) →
- Þjóðskrá · nafnbreytingar (gjald og reglur) →
- Ísland.is · nafnbreyting 18 ára og eldri →
❓ Algengar spurningar
Hversu oft má ég breyta nafninu mínu?
Meginreglan samkvæmt lögum um mannanöfn er að nafnbreyting sé heimiluð einu sinni nema sérstaklega standi á. Ef þú vilt breyta nafni þínu aftur þarftu að sýna fram á sérstakar ástæður, svo það er skynsamlegt að vanda valið í fyrsta skipti fremur en að treysta á að fá annað tækifæri síðar.
Hvað kostar nafnabreyting?
Ef nýja nafnið er þegar á mannanafnaskrá er breytingin hluti af venjulegri þjóðskrárþjónustu, en fari erindið fyrir mannanafnanefnd kostar umfjöllun nefndarinnar 4.300 kr. samkvæmt gjaldskrá Þjóðskrár árið 2026. Gjaldið greiðist fyrir meðferð málsins, og nefndin getur eftir sem áður hafnað nafninu ef það samræmist ekki reglum.
Þarf nafnið mitt að passa við kyn mitt?
Nei, frá gildistöku laga um kynrænt sjálfræði nr. 80/2019 þurfa nöfn ekki lengur að vera kynbundin á Íslandi. Sá sem breytir skráðu kyni sínu í þjóðskrá hefur einnig sjálfstæðan rétt til að breyta eiginnafni, millinafni og kenninafni samhliða þeirri breytingu.
Get ég breytt nafni barnsins míns?
Já, en breyting á nafni barns undir 18 ára krefst ávallt samþykkis beggja forsjármanna, og hafi forsjá breyst þarf líka samþykki þess sem fór með forsjá við upprunalegu nafngjöfina. Sé barnið 12 ára eða eldra þarf samþykki þess sjálfs, og breyting á nafni barns hefur ekki áhrif á rétt þess til að óska nafnbreytingar eftir 18 ára aldur.
Hvenær tekur nafnabreytingin gildi?
Nafnabreyting tekur ekki gildi fyrr en hún hefur verið færð í þjóðskrá, svo það er skráningin sjálf sem ræður úrslitum en ekki umsóknin eða samþykki nefndar. Á meðan breytingin er í vinnslu getur misræmi milli skjala valdið vandræðum, einkum ef þú ert með annað nafn skráð á erlendum skilríkjum.
🔎 Oft leitað
Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:
- “nafnabreyting ísland gjald”
- “má ég breyta nafninu mínu”
- “nafnbreyting einu sinni regla”
- “þjóðskrá nafnbreyting kostnaður”
- “breyta eiginnafni ísland”
- “nafnbreyting barn samþykki”