🏦 Má ég greiða lánið mitt upp fyrr og losna við gjöld?

Já

Stutt svar

Já — þú mátt alltaf greiða lánið upp fyrr, í heild eða að hluta, og oftast án nokkurs gjalds. Réttur til uppgreiðslu er lögbundinn í lögum nr. 33/2013 um neytendalán og lögum nr. 118/2016 um fasteignalán til neytenda, og lánveitandi getur ekki bannað þér að borga upp. Goðsögnin er að öll lán beri uppgreiðslugjald — það er rangt. Gjald er aðeins heimilt á tímabili þar sem vextir eru fastir; sé lánið með breytilegum vöxtum máttu greiða það upp án gjalds. Þegar gjald er heimilt setja lögin þak: á neytendaláni má það mest vera 1% af uppgreiddri fjárhæð (0,5% ef innan við ár er eftir), og á fasteignaláni mest 0,2% fyrir hvert heilt ár sem eftir er af binditíma vaxta, þó aldrei meira en raunkostnaður lánveitanda né 4%. Og uppgreiðsla undir 1.000.000 kr. ber ekkert gjald.

📋 Reglurnar

Réttur til að greiða lán upp fyrir gjalddaga, í heild eða að hluta, er lögbundinn og verður ekki tekinn af þér (lög nr. 33/2013 og nr. 118/2016).
Uppgreiðslugjald er aðeins heimilt á föstum vöxtum. Sé lánið með breytilegum vöxtum má ekki krefjast uppgreiðslugjalds.
Á neytendaláni má gjaldið mest nema 1% af uppgreiddri fjárhæð ef meira en ár er eftir af lánstíma, en 0,5% ef ár eða minna er eftir (lög nr. 33/2013).
Á fasteignaláni má gjaldið mest nema 0,2% fyrir hvert heilt ár sem eftir stendur af binditíma vaxta, þó aldrei meira en kostnaður lánveitanda eða 4% af fjárhæðinni (lög nr. 118/2016).
Ekkert uppgreiðslugjald má leggja á ef uppgreiðslan er lægri en 1.000.000 kr. (á ári fyrir fasteignalán), eða ef greitt er úr líftryggingu eða vegna nauðungarsölu.

🔓 Undantekningar

Yfirdráttarlán og greiðslukortaskuldir falla utan uppgreiðslugjalds — þau má greiða niður hvenær sem er án gjalds.
Verðtryggð lán bera verðbætur sem falla til óháð uppgreiðslu; gjaldið sjálft breytir engu um áfallnar verðbætur og vexti sem þegar eru gjaldfallnir.
Þótt gjald sé heimilt má það aldrei fara yfir þá vaxtafjárhæð sem þú hefðir annars greitt frá uppgreiðslu til loka lánstímans.

⚠️ Sektir og afleiðingar

Uppgreiðsla sjálf ber engin viðurlög, en kostnaðurinn sem margir sjá ekki fyrir liggur í uppgreiðslugjaldinu á föstum vöxtum og í áföllnum verðbótum og vöxtum. Á verðtryggðu fasteignaláni geta verðbætur á höfuðstól gert lokagreiðsluna hærri en eftirstöðvarnar á skjánum, og á föstum vöxtum getur 0,2% gjald fyrir hvert ár sem eftir er af binditíma safnast upp í umtalsverða fjárhæð þegar mörg ár eru eftir. Ef lánveitandi reiknar gjaldið rangt eða krefst þess þar sem það er óheimilt — til dæmis á breytilegum vöxtum — getur þú kvartað til Neytendastofu, og lánveitanda ber að afhenda þér sundurliðaðan útreikning áður en þú ákveður þig. Faldi ávinningurinn á móti er sá að uppgreiðsla styttir lánstímann og sparar alla framtíðarvexti; það borgar sig því oftast að bera saman gjaldið við vaxtasparnaðinn áður en ákvörðun er tekin. Á breytilegum vöxtum er enginn slíkur kostnaður og ekkert sem réttlætir gjald.

📎 Opinberar heimildir

Síðast staðfest: 2026-07-12

❓ Algengar spurningar

Má lánveitandinn banna mér að greiða lánið upp?

Nei, rétturinn til að greiða lán upp fyrir gjalddaga er lögbundinn og lánveitandi getur ekki meinað þér það. Hann má hins vegar krefjast uppgreiðslugjalds ef lánið er á föstum vöxtum, en aðeins innan þeirra marka sem lög nr. 33/2013 og nr. 118/2016 setja.

Er uppgreiðslugjald á láni með breytilegum vöxtum?

Nei, uppgreiðslugjald er aðeins heimilt á tímabili þar sem vextir eru fastir. Sé lánið með breytilegum vöxtum máttu greiða það upp hvenær sem er án uppgreiðslugjalds, þótt áfallnir vextir og verðbætur falli eðlilega til fram að greiðsludegi.

Hvað má uppgreiðslugjald á fasteignaláni vera hátt?

Á fasteignaláni má gjaldið mest nema 0,2% af uppgreiddri fjárhæð fyrir hvert heilt ár sem eftir stendur af binditíma vaxtanna. Það má þó aldrei fara yfir raunkostnað lánveitanda af uppgreiðslunni, ekki yfir 4% af fjárhæðinni og ekki yfir þá vexti sem þú hefðir annars greitt til loka binditímans.

Þarf ég að borga gjald ef ég greiði bara hluta niður?

Hlutauppgreiðsla fellur undir sömu reglur og full uppgreiðsla, svo gjald kemur aðeins til á föstum vöxtum. Ef uppgreiðslan er lægri en 1.000.000 kr. má ekki leggja á uppgreiðslugjald, og á fasteignaláni miðast sú fjárhæð við hvert ár fyrir sig.

Borgar sig að greiða upp verðtryggt lán?

Það fer eftir vöxtum, verðbótum og uppgreiðslugjaldi, og því er skynsamlegt að fá sundurliðaðan útreikning frá lánveitanda fyrst. Uppgreiðsla sparar alla framtíðarvexti og verðbætur af höfuðstólnum, en á móti kemur uppgreiðslugjald ef lánið er á föstum vöxtum — berðu þetta tvennt saman.

🔎 Oft leitað

Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:

“uppgreiðslugjald lán”
“greiða upp lán fyrr”
“uppgreiðsla fasteignalán gjald”
“má greiða lán upp”
“uppgreiðslugjald breytilegir vextir”
“neytendalán uppgreiðsla”