X'inhuma d-drittijiet tal-koabitazzjoni f'Malta?
Iva, imma d-drittijiet ma jiġux waħedhom — trid tirreġistra l-koabitazzjoni. L-Att dwar il-Koabitazzjoni (Kap. 614), li daħal fis-seħħ f'Ġunju 2020 u ħa post l-att qadim tal-2016, jagħti protezzjoni lill-koppji li jagħżlu li ma jiżżewġux. Imma biex tkun legalment "koabitant" trid issir kuntratt b'att pubbliku quddiem nutar, ippubblikat u rreġistrat fir-Reġistru Pubbliku. Il-koabitanti jkollhom drittijiet u obbligi ndaqs: id-dmir li jżommu lil xulxin moralment u materjalment, u l-istess drittijiet tax-xogħol u tal-familja (bħal-leave) bħall-miżżewġin. Il-ħrafa: li jekk tgħix ma' xi ħadd għal ċertu snin awtomatikament issir bħal miżżewweġ — f'Malta m'hemm ebda "żwieġ komuni" (common-law marriage). Mingħajr kuntratt irreġistrat, is-sieħeb jista' jsib li m'għandu ebda dritt għall-manteniment, is-suċċessjoni jew id-dar.
📋 Ir-regoli
- L-Att dwar il-Koabitazzjoni (Kap. 614) tal-2020 ħa post il-liġi ta' qabel u jirregola d-drittijiet tal-koppji li jgħixu flimkien.
- Il-koabitazzjoni trid issir b'kuntratt f'att pubbliku quddiem nutar u tiġi rreġistrata fir-Reġistru Pubbliku.
- Iż-żewġ partijiet iridu jkunu ħielsa — la miżżewġa u lanqas f'unjoni ċivili ma' ħaddieħor — u jgħixu flimkien b'mod kontinwu.
- Il-koabitanti għandhom drittijiet u responsabbiltajiet indaqs u d-dmir li jżommu lil xulxin moralment u materjalment.
- Il-koabitanti jgawdu l-istess drittijiet tax-xogħol u tal-familja (bħal-leave) bħall-miżżewġin, iżda l-beni jibqgħu separati.
🔓 Eċċezzjonijiet
- Differenza mill-unjoni ċivili (Kap. 530): dik hija identika għaż-żwieġ, filwaqt li l-koabitazzjoni żżomm il-ħajja u l-assi tal-partijiet aktar separati.
- Mingħajr kuntratt irreġistrat, koppja li tgħix flimkien ma tiksibx awtomatikament id-drittijiet tal-Att — pereżempju s-suċċessjoni.
- Il-koabitazzjoni tista' tintemm bi ftehim jew unilateralment; ċerti obbligi ta' manteniment jistgħu jibqgħu wara skont il-każ.
⚠️ Multi u konsegwenzi
Il-"piena" l-aktar komuni fil-koabitazzjoni hija dik li ħadd ma jistenna: li ma jkollok ebda dritt. Jekk tgħix ma' sieħeb għal għexieren ta' snin imma qatt ma tirreġistraw kuntratt ta' koabitazzjoni, u s-sieħeb imut, inti m'intix werriet legali — il-beni jgħaddu lill-qraba tad-demm skont il-liġi tas-suċċessjoni, u tista' anke titlef id-dar jekk ma kinitx f'ismek. L-istess japplika mal-firda: mingħajr kuntratt, ġeneralment m'hemm ebda dritt għal manteniment jew għal sehem mill-proprjetà tas-sieħeb. Anke bil-kuntratt, il-koabitazzjoni ma toħloqx komunjoni tal-akkwisti: dak li tixtri int jibqa' tiegħek u dak li jixtri hu jibqa' tiegħu, ħlief fejn il-kuntratt jgħid mod ieħor. Għalhekk il-ħrafa tal-"żwieġ komuni" tista' tiswa qares kbir lil min joqgħod fuqha.
📎 Sorsi uffiċjali
- Leġiżlazzjoni Malta · Att dwar il-Koabitazzjoni (Kap. 614) →
- Leġiżlazzjoni Malta · Att dwar l-Unjonijiet Ċivili (Kap. 530) →
- Identità · Reġistru Pubbliku ta' Malta →
❓ Mistoqsijiet frekwenti
Jekk ngħix ma' sieħbi għal 5 snin, insir bħal miżżewweġ?
Le, f'Malta m'hemm ebda "żwieġ komuni" awtomatiku, akkost kemm iddum tgħix ma' xi ħadd. Biex tikseb id-drittijiet tal-Att dwar il-Koabitazzjoni trid tirreġistra kuntratt f'att pubbliku quddiem nutar; mingħajru, legalment intom żewġ persuni separati minkejja s-snin flimkien.
X'differenza hemm bejn koabitazzjoni u unjoni ċivili?
L-unjoni ċivili (Kap. 530) hija identika għaż-żwieġ fl-effetti tagħha, inkluża l-komunjoni tal-beni u s-suċċessjoni sħiħa. Il-koabitazzjoni hija forma aktar ħafifa li tipproteġi lill-koppja mingħajr ma tgħaqqad il-ħajjiet u l-assi tagħhom bl-istess mod, u l-beni jibqgħu tal-individwu.
Il-koabitant jista' jiret lis-sieħeb?
Bil-kuntratt ta' koabitazzjoni jista' jkun hemm ċerti drittijiet, imma dawn mhumiex l-istess bħas-sehem riservat tal-konjuġi f'żwieġ. Mingħajr kuntratt irreġistrat, is-sieħeb superstiti ġeneralment m'għandu ebda dritt ta' suċċessjoni u l-beni jgħaddu lill-qraba tad-demm skont il-liġi.
Trid tmur għand nutar biex tirreġistra koabitazzjoni?
Iva, il-liġi teħtieġ li l-koabitazzjoni ssir b'att pubbliku quddiem nutar u tiġi rreġistrata fir-Reġistru Pubbliku. Sempliċi ftehim bil-fomm jew li tgħixu taħt saqaf wieħed mhux biżżejjed biex jinħolqu d-drittijiet u l-obbligi previsti fl-Att.
Il-koabitanti għandhom dritt għal-leave tax-xogħol bħall-miżżewġin?
Iva, l-Att jagħti lill-koabitanti l-istess drittijiet tax-xogħol u tal-familja bħall-miżżewġin, inkluż il-leave relatat mal-familja. Dan ifisser li min hu koabitant reġistrat jista' jibbenefika minn dawk id-drittijiet mingħajr ma jkun formalment miżżewweġ jew f'unjoni ċivili.
🔎 Imfittxija spiss
X'ifittxu n-nies meta jaslu hawn:
- “koabitazzjoni malta”
- “drittijiet koabitazzjoni malta”
- “att koabitazzjoni kap 614”
- “zwieg komuni malta”
- “koabitazzjoni vs unjoni civili”
- “kuntratt koabitazzjoni nutar malta”