Kemm leave tal-ġenituri jista' jieħu ġenitur f'Malta?
Erba' xhur kull ġenitur — u mill-2022, parti minnhom saret imħallsa. Skont ir-Regolamenti dwar il-Bilanċ bejn ix-Xogħol u l-Ħajja (Avviż Legali 201 tal-2022), kull ġenitur — omm u missier — għandu dritt individwali għal 4 xhur leave tal-ġenituri għal kull tifel, li jista' jittieħed sa ma t-tifel jagħlaq 8 snin. Il-bidla l-kbira hija li xahrejn minn dawn l-erba' xhur issa huma mħallsa bir-rata tas-sick benefit, u jittieħdu f'perijodi ta' mill-inqas ġimagħtejn. Il-ħrafa: li "l-leave tal-ġenituri f'Malta huwa kollu bla ħlas" — dan kien minnu qabel Awwissu 2022, imma mhux illum. Dan huwa dritt mhux trasferibbli bejn il-ġenituri: jekk missier ma jużax is-sehem tiegħu, dak is-sehem jintilef u ma jgħaddix lill-omm. Separatament, il-missier għandu wkoll 10 ijiem leave tal-paternità mħallas.
📋 Ir-regoli
- Kull ġenitur għandu dritt individwali għal 4 xhur leave tal-ġenituri għal kull tifel.
- Il-leave jista' jittieħed sa ma t-tifel jagħlaq 8 snin.
- Mill-Avviż Legali 201 tal-2022, xahrejn mill-4 xhur huma mħallsa bir-rata tas-sick benefit.
- Il-leave imħallas jittieħed f'perijodi ta' mill-inqas ġimagħtejn kull darba.
- Id-dritt huwa mhux trasferibbli: is-sehem ta' ġenitur wieħed ma jistax jgħaddi lill-ieħor jekk ma jintużax.
🔓 Eċċezzjonijiet
- Il-leave tal-ġenituri huwa separat mil-leave tal-maternità u minn dak tal-paternità ta' 10 ijiem imħallas.
- Il-parti mħallsa hija mmirata li tintuża meta t-tifel għadu żgħir; l-ammont jitkejjel bir-rata tas-sick benefit taħt l-Att dwar is-Sigurtà Soċjali.
- Il-koabitanti reġistrati u l-ġenituri adottivi għandhom l-istess dritt għal-leave tal-ġenituri bħall-ġenituri bijoloġiċi miżżewġa.
⚠️ Multi u konsegwenzi
Min iċaħħad lil ħaddiem mil-leave tal-ġenituri jew jippenaliżżah talli talbu jista' jinżamm responsabbli quddiem id-Dipartiment għar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impjieg (DIER). Il-liġi tipproteġi lill-ġenitur minn tkeċċija jew trattament inqas favorevoli minħabba li eżerċita dan id-dritt, u tkeċċija marbuta ma' talba għal-leave tista' titqies inġusta u twassal għal kumpens. L-akbar "piena" moħbija, iżda, hija l-leave mitluf: peress li d-dritt huwa mhux trasferibbli u marbut mal-età tat-tifel, il-ġenitur li ma jużax is-sehem tiegħu qabel it-tifel jagħlaq 8 snin jitilfu għalkollox. Bl-istess mod, min ma jitlobx il-parti mħallsa fil-mod u fil-perijodi t-tajba jista' jispiċċa jieħu l-leave bla ħlas. Min iħaddem li ma jżommx rekords tajba tal-leave jista' jsib ruħu espost f'każ ta' tilwima.
📎 Sorsi uffiċjali
- DIER · leave tal-ġenituri (kundizzjonijiet tal-impjieg) →
- Leġiżlazzjoni Malta · Att dwar l-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali (Kap. 452) →
- Leġiżlazzjoni Malta · Att dwar is-Sigurtà Soċjali (Kap. 318) — rata tas-sick benefit →
❓ Mistoqsijiet frekwenti
Il-leave tal-ġenituri f'Malta huwa mħallas?
Parti minnu iva. Mill-Avviż Legali 201 tal-2022, xahrejn mill-4 xhur ta' kull ġenitur huma mħallsa bir-rata tas-sick benefit, filwaqt li l-bqija jibqa' bla ħlas. Qabel Awwissu 2022 il-leave kollu tal-ġenituri kien mingħajr ħlas, u din hija l-bidla ewlenija li ħafna għadhom ma jafux biha.
Sa liema età tat-tifel nista' nieħu l-leave?
Il-leave tal-ġenituri jista' jittieħed sa ma t-tifel jagħlaq 8 snin. Peress li d-dritt huwa individwali u mhux trasferibbli, jekk ma tużax is-sehem tiegħek qabel dik l-età titilfu, allura huwa għaqli li tippjana l-użu tiegħu fil-ħin.
Nista' nagħti s-sehem tiegħi lis-sieħeb l-ieħor?
Le, il-leave tal-ġenituri huwa dritt individwali u mhux trasferibbli bejn iż-żewġ ġenituri. Jekk missier jew omm ma jużax is-sehem ta' 4 xhur tiegħu, dak is-sehem jintilef u ma jistax jgħaddi lill-ġenitur l-ieħor biex iduppja l-leave tiegħu.
Il-leave tal-ġenituri huwa l-istess bħal-leave tal-paternità?
Le, huma żewġ drittijiet separati. Il-leave tal-paternità huwa ta' 10 ijiem imħallsa li jittieħdu eżatt wara t-twelid jew l-adozzjoni, filwaqt li l-leave tal-ġenituri huwa 4 xhur għal kull ġenitur li jistgħu jinfirxu sa ma t-tifel jagħlaq 8 snin.
Min iħaddimni jista' jirrifjuta l-leave tal-ġenituri?
Le, dan huwa dritt statutorju u min iħaddem ma jistax sempliċiment jirrifjutah jew jippenalizzak talli tużah. Jekk tinċaħad il-leave jew tkun ittrattat b'mod inqas favorevoli, tista' tressaq ilment quddiem id-DIER, u tkeċċija marbuta mat-talba tista' titqies inġusta.
🔎 Imfittxija spiss
X'ifittxu n-nies meta jaslu hawn:
- “leave tal-genituri malta”
- “parental leave malta”
- “leave tal-genituri imhallas malta”
- “kemm xhur leave tal-genituri”
- “leave tal-paternita malta”
- “ln 201 2022 malta”