⚖️ A mund ta lë pasurinë kujtdo, apo fëmijët kanë pjesë të detyrueshme?

Me kushte

Përgjigje e shpejtë

Varet — nuk mund t'i lësh pasurinë lirshëm kujtdo nëse ke trashëgimtarë të mbrojtur, por as çdo fëmijë nuk ka pjesë të garantuar. Miti më i madh është se “fëmijët gjithmonë marrin pjesën e tyre” dhe se një prind nuk mund të përjashtojë asnjë fëmijë. Kodi Civil e kufizon testamentin me rezervën ligjore (neni 379): testatori nuk mund të përjashtojë fëmijët e mitur, trashëgimtarët e mitur që hyjnë me zëvendësim, dhe trashëgimtarët e paaftë për punë, nëse thirren në trashëgim dhe nuk janë të padenjë. Por një fëmijë i rritur dhe i aftë për punë nuk gëzon këtë mbrojtje — atë ligji e lejon të mbetet jashtë me testament. Pa testament, hapet trashëgimia ligjore: në radhën e parë (neni 361) fëmijët dhe bashkëshorti trashëgojnë në pjesë të barabarta. Pra kufiri i vërtetë nuk është “fëmijë po ose jo”, por “i mitur apo i paaftë për punë”.

📋 Rregullat

Kodi Civil kufizon testamentin me rezervën ligjore (neni 379): disa trashëgimtarë nuk mund të përjashtohen nga vullneti i testatorit.
Të mbrojtur nga rezerva janë fëmijët e mitur, të miturit që hyjnë me zëvendësim dhe trashëgimtarët e paaftë për punë, kur thirren dhe s'janë të padenjë.
Një fëmijë i rritur dhe i aftë për punë nuk ka rezervë; ai mund të lihet jashtë me një testament të vlefshëm.
Pa testament vlen trashëgimia ligjore: në radhën e parë (neni 361) fëmijët dhe bashkëshorti trashëgojnë në pjesë të barabarta.
Testamenti mund të disponojë në favor të trashëgimtarëve brenda tri shkallëve të para (neni 377); jashtë tyre vetëm nëse s'ka trashëgimtarë të tillë.

🔓 Përjashtimet

Trashëgimtari i shpallur i padenjë (p.sh. për vepra të rënda kundër trashëgimlënësit) humbet mbrojtjen e rezervës ligjore.
Bashkëshorti trashëgon në radhën e parë me fëmijët; nëse është i paaftë për punë, gëzon edhe mbrojtjen e rezervës.
Prona e trashëguar mund të tatohet 15% për trashëgimtarë të largët; për ta ka përjashtim deri në vlerën 5 milionë lekë — shumë në lekë të reja.

⚠️ Gjobat dhe pasojat

Këtu nuk ka gjobë, por kosto reale nga një testament i gabuar. Nëse testatori shkel rezervën ligjore, trashëgimtari i mbrojtur mund ta kundërshtojë testamentin në gjykatë dhe të kërkojë pjesën që i takon; kjo hap një proces të gjatë e të kushtueshëm mes familjarëve. Një testament i pavlefshëm nga forma ose përmbajtja mund të rrëzohet tërësisht, dhe atëherë hapet trashëgimia ligjore, ndoshta ndryshe nga ç'donte i ndjeri. Vonesat në pranimin e trashëgimisë, mosregjistrimi i pronës dhe mosmarrëveshjet bllokojnë shitjen a hipotekimin për vite. Shto edhe tatimin 15% për trashëgimtarët e largët (me përjashtim deri në 5 milionë lekë vlerë) — shifër në lekë të reja që dëgjohet dhjetëfish më e lartë. Një testament i hartuar mirë te noteri i shmang të gjitha këto.

📎 Burime zyrtare

Kontrolluar së fundi: 2026-07-12

❓ Pyetje të shpeshta

A mund të përjashtoj një fëmijë nga trashëgimia?

Një fëmijë i rritur dhe i aftë për punë mund të lihet jashtë me një testament të vlefshëm, sepse nuk gëzon rezervë ligjore. Por fëmijët e mitur dhe ata të paaftë për punë mbrohen nga neni 379 dhe nuk mund të përjashtohen, përveçse kur shpallen të padenjë.

Çfarë është rezerva ligjore?

Rezerva ligjore është pjesa e trashëgimisë që ligji ua ruan disa trashëgimtarëve të mbrojtur dhe që testatori nuk mund ta cenojë. Ajo mbulon fëmijët e mitur, të miturit me zëvendësim dhe trashëgimtarët e paaftë për punë, kur thirren në trashëgim dhe nuk janë të padenjë.

Si ndahet pasuria kur nuk ka testament?

Pa testament hapet trashëgimia ligjore dhe në radhën e parë, sipas nenit 361, fëmijët dhe bashkëshorti trashëgojnë në pjesë të barabarta. Nëse një fëmijë ka vdekur para trashëgimlënësit, në vend të tij hyjnë pasardhësit e tij me zëvendësim.

A ka bashkëshorti pjesë të garantuar?

Bashkëshorti trashëgon në radhën e parë bashkë me fëmijët në pjesë të barabarta, ndaj nuk mbetet jashtë trashëgimisë ligjore. Nëse është i paaftë për punë, gëzon edhe mbrojtjen e rezervës ligjore, që e forcon pozitën e tij ndaj një testamenti.

A paguhet tatim për pronën e trashëguar?

Për trashëgimtarët e afërt zbatohen rregulla më të buta, ndërsa për trashëgimtarët e largët prona mund të tatohet 15%, me përjashtim deri në vlerën 5 milionë lekë. Kjo shumë është në lekë të reja, ndaj dëgjohet shpesh si dhjetëfishi në lekë të vjetra.

🔎 Kërkohet shpesh

Çfarë kërkojnë njerëzit kur mbërrijnë këtu:

“rezerva ligjore trashegimia”
“a mund te perjashtoj femijen”
“pjesa e detyrueshme trashegimi”
“trashegimia pa testament shqiperi”
“neni 379 kodi civil”
“tatimi mbi trashegimine 15”