A paguaj tatim kur trashëgoj një pronë nga familja në Shqipëri?
Varet: familja e ngushtë nuk paguan, por të tjerët po. Sipas ligjit nr. 29/2023 "Për tatimin mbi të ardhurat", trashëgimia dhe dhurimet trajtohen si të ardhura dhe tatohen me 15% — përveç përjashtimeve. Miti se "trashëgimia në familje nuk ka kurrë tatim" është vetëm gjysma e së vërtetës. Përjashtohen plotësisht trashëgimia dhe dhurimet ndërmjet trashëgimtarëve ligjorë të radhës së parë dhe të dytë (fëmijë, prindër, nipër e mbesa, gjyshër) dhe ndërmjet vëllezërve e motrave. Për këdo tjetër — përfshirë kushërinjtë — ka përjashtim vetëm deri në 5.000.000 lekë për pasuri të paluajtshme dhe 1.000.000 lekë për sende të luajtshme; mbi këto vlera paguhet 15%. Kujdes me shifrat: 5.000.000 lekë të reja i dëgjon shpesh si "50 milionë" lekë të vjetra — e njëjta shumë. Pra pyetja e vërtetë nuk është "a ka tatim", por "sa i afërt je me atë që të lë pronën".
📋 Rregullat
- Ligji nr. 29/2023 i trajton trashëgiminë dhe dhurimet si të ardhura dhe i taton me 15%, me përjashtimet e parashikuara në ligj.
- Përjashtohen plotësisht trashëgimia e dhurimet ndërmjet trashëgimtarëve ligjorë të radhës së parë e të dytë dhe ndërmjet vëllezërve e motrave.
- Për persona jashtë kësaj rrethe, ka përjashtim deri në 5.000.000 lekë për pasuri të paluajtshme për tatimpagues.
- Për sendet e luajtshme, pragu i përjashtimit është 1.000.000 lekë për tatimpagues; mbi të paguhet 15%.
- Kushërinjtë e parë nuk përjashtohen si familje e ngushtë: mbi pragun e vlerës, prona e trashëguar ose e dhuruar tatohet.
🔓 Përjashtimet
- Kalimi i pronësisë te trashëgimtarët ligjorë përmes dhurimit ose heqjes dorë, kur rrjedh nga bashkëpronësia e detyrueshme, ka trajtim të veçantë.
- Tatimi mbi fitimin nga shitja e pronës është një detyrim krejt tjetër nga tatimi mbi trashëgiminë e dhurimin dhe nuk duhet ngatërruar.
- Pragjet dhe kushtet zbatohen për tatimpagues e llogariten sipas aktit nënligjor konkret; rastet e ndërlikuara duhen verifikuar te tatimet.
⚠️ Gjobat dhe pasojat
Pasoja më e zakonshme nuk është një gjobë e menjëhershme, por një kalim pronësie që ngec. Për të regjistruar pronën në emrin tënd, kadastra kërkon që detyrimet tatimore të jenë shlyer; pa provën e pagesës, akti mbetet i pambyllur sado i nënshkruar. Nëse mbështetesh te miti "jemi familje, s'paguhet" dhe rezulton se je kushëri ose i afërm jashtë radhës së parë e të dytë, mund të përballesh me tatim 15% mbi vlerën mbi 5.000.000 lekë, plus kamatëvonesë dhe masa administrative për deklarim të vonuar. Rrezik tjetër i heshtur: nënvlerësimi i qëllimshëm i pronës në akt për të rënë nën prag mund të rivlerësohet nga administrata sipas çmimit të referencës, duke sjellë detyrim shtesë. Dhe mbaj mend kurthin e monedhës: kur dëgjon "pesë milionë", sqaro nëse janë lekë të reja (pragu real) apo lekë të vjetra, se ndryshimi është dhjetëfishi. Para se të nënshkruash aktin, llogarite detyrimin te tatimet.
📎 Burime zyrtare
- QBZ · Ligji nr. 29/2023 "Për tatimin mbi të ardhurat" →
- Administrata Tatimore · tatimi mbi të ardhurat →
- Agjencia Shtetërore e Kadastrës · regjistrimi i pronës →
❓ Pyetje të shpeshta
A paguaj tatim kur trashëgoj shtëpinë e prindërve?
Jo. Trashëgimia ndërmjet trashëgimtarëve të radhës së parë, si fëmijët nga prindërit, përjashtohet plotësisht nga tatimi sipas ligjit 29/2023. Kjo vlen edhe për radhën e dytë dhe ndërmjet vëllezërve e motrave.
A përjashtohen kushërinjtë si familje?
Jo, dhe ky është gabimi më i shpeshtë. Kushërinjtë nuk hyjnë te radha e parë a e dytë e trashëgimtarëve, ndaj për ta ka përjashtim vetëm deri në 5.000.000 lekë për pronë; mbi këtë vlerë paguhet 15% tatim.
Sa është pragu i përjashtimit për sendet e luajtshme?
Për sendet e luajtshme, si para, automjete a sende me vlerë, pragu i përjashtimit është 1.000.000 lekë për tatimpagues. Mbi këtë shumë, pjesa tepër tatohet me normën 15% të të ardhurave sipas ligjit 29/2023.
Pesë milionë lekë prag — të reja apo të vjetra?
Janë lekë të reja, pra rreth 50 milionë lekë të vjetra në gjuhën e përditshme. Ngatërresa mes lekut të ri dhe të vjetër është dhjetëfishi, ndaj sqaroje gjithnjë njësinë para se të llogaritësh detyrimin.
Çfarë ndodh nëse nuk e deklaroj?
Kalimi i pronësisë nuk regjistrohet pa shlyer detyrimet, ndaj prona mbetet praktikisht e bllokuar në emrin e vjetër. Përveç kësaj, rrezikon kamatëvonesë dhe masa administrative për deklarim të vonuar ose të pasaktë.
🔎 Kërkohet shpesh
Çfarë kërkojnë njerëzit kur mbërrijnë këtu:
- “tatimi mbi trashegimine shqiperi”
- “a paguhet tatim per trashegimine”
- “tatimi per dhurimin e prones”
- “perjashtim 5000000 leke trashegimi”
- “trashegimia kusherinjte tatim”
- “ligji 29/2023 trashegimi”