Þarf ég að borga erfðafjárskatt af arfi?
Já — erfðafjárskattur á Íslandi er 10%, en hann leggst aðeins á þann hluta hreinnar eignar dánarbús sem er umfram skattfrjáls mörk, og maki greiðir engan erfðafjárskatt. Skatturinn byggir á lögum um erfðafjárskatt nr. 14/2004. Skatthlutfallið er 10% og hefur haldist óbreytt, en skattfrjálsu mörkin hækka árlega í takt við vísitölu neysluverðs. Fyrir dánarbú sem verða til á árinu 2026 eru mörkin 6.789.790 kr. — og einmitt hér liggur algeng gildra: talan breytist á hverju ári (hún var 6.498.129 kr. árið 2025), svo eldri fjárhæðir sem enn ganga á netinu eru úreltar. Goðsögnin er tvíþætt: að allur arfur sé skattfrjáls, eða öfugt, að eftirlifandi maki þurfi að borga. Hvort tveggja er rangt. Erfingjar njóta skattfrelsismarkanna í hlutfalli við arfshluta sinn, og maki (og sambúðarmaki sem tekur arf eftir erfðaskrá) er undanþeginn. Skattinn skal gera grein fyrir í erfðafjárskýrslu og hann reiknast af nettóeign búsins — eignum að frádregnum skuldum — umfram mörkin.
📋 Reglurnar
- Erfðafjárskattur er 10% og leggst á hreina eign dánarbús (eignir að frádregnum skuldum) umfram skattfrjáls mörk (lög nr. 14/2004).
- Skattfrjálsu mörkin fyrir dánarbú sem verða til árið 2026 eru 6.789.790 kr.; þau breytast árlega eftir vísitölu neysluverðs (2025: 6.498.129 kr.).
- Eftirlifandi maki greiðir engan erfðafjárskatt; sama gildir um sambúðarmaka sem tekur arf eftir erfðaskrá.
- Erfingjar njóta skattfrelsismarkanna í hlutfalli við arfshluta sinn; skatturinn reiknast af því sem umfram er og skila skal erfðafjárskýrslu.
- Fyrirframgreiddur arfur ber einnig erfðafjárskatt, og skatthlutfallið er það sama, 10%, óháð fjölda erfingja eða skyldleika (utan undanþágu maka).
🔓 Undantekningar
- Maki og sambúðarmaki (sem tekur arf eftir erfðaskrá) eru undanþegnir erfðafjárskatti — það er stærsta undantekningin frá skattskyldunni.
- Tilteknar gjafir og eignir sem renna til viðurkenndra líknar- eða almannaheillafélaga geta notið ívilnunar eða undanþágu samkvæmt lögunum.
- Skattfrelsismörkin sjálf eru undanþága að fjárhæð: fyrstu 6.789.790 kr. (2026) af skattstofni búsins bera engan skatt, óháð fjölda erfingja.
⚠️ Sektir og afleiðingar
Erfðafjárskattur er ekki valkvæður, og skil á honum eru hluti af því að gera upp dánarbú. Sé erfðafjárskýrslu ekki skilað eða eignir vantaldar tefst uppgjör búsins, og skattyfirvöld geta áætlað stofninn og lagt á skatt með álagi og dráttarvöxtum. Sýslumaður lýkur ekki skiptum fyrr en skýrsla liggur fyrir, svo röng eða ófullnægjandi skýrsla getur frestað útgreiðslu arfs mánuðum saman. Falinn kostnaður leynist í úreltri tölu: sá sem reiknar með gömlu skattfrelsismörkunum — til dæmis 6.498.129 kr. frá 2025 eða enn eldri fjárhæðum — vanáætlar eða ofáætlar skattinn, því mörkin fyrir 2026 eru 6.789.790 kr. og hækka á hverju ári. Þá er algengt að fólk gleymi maka-undanþágunni og telji ranglega að eftirlifandi maki þurfi að greiða, eða öfugt, að allur arfur sé skattfrjáls og sleppi því að huga að skýrslunni. Loks getur fyrirframgreiddur arfur komið á óvart: hann ber sama 10% skatt, svo gjafir í lifanda lífi sem ætlað er að komast hjá skatti gera það ekki sjálfkrafa. Réttast er að vinna erfðafjárskýrsluna vandlega og miða við gildandi skattfrelsismörk hvers árs.
📎 Opinberar heimildir
- Ísland.is · Erfðafjárskattur (skatthlutfall og skattfrelsismörk) →
- Ísland.is · Erfðafjárskattur, skattfrelsismörk (6.789.790 kr, 2026) →
- Alþingi · Lög um erfðafjárskatt nr. 14/2004 →
❓ Algengar spurningar
Hversu hár er erfðafjárskattur á Íslandi?
Erfðafjárskattur er 10% og leggst á hreina eign dánarbús umfram skattfrjáls mörk samkvæmt lögum nr. 14/2004. Skatthlutfallið hefur haldist óbreytt í 10%, en skattfrjálsu mörkin hækka árlega, svo það sem raunverulega breytist milli ára er fjárhæðin sem er undanþegin en ekki prósentan sjálf.
Hver eru skattfrjálsu mörkin árið 2026?
Fyrir dánarbú sem verða til á árinu 2026 eru skattfrjálsu mörkin 6.789.790 kr, og fyrstu krónurnar upp að þeirri fjárhæð bera engan erfðafjárskatt. Mörkin breytast 1. janúar ár hvert eftir vísitölu neysluverðs, svo eldri tölur eins og 6.498.129 kr frá 2025 eru úreltar og gefa ranga niðurstöðu.
Þarf eftirlifandi maki að borga erfðafjárskatt?
Nei, eftirlifandi maki greiðir engan erfðafjárskatt, og sama gildir um sambúðarmaka sem tekur arf eftir erfðaskrá. Það er útbreiddur misskilningur að makinn þurfi að greiða skatt af arfi eftir hinn látna, en einmitt maka-undanþágan er ein helsta undantekningin frá skattskyldunni.
Af hverju reiknast skatturinn?
Erfðafjárskattur reiknast af hreinni eign dánarbúsins, það er eignum að frádregnum skuldum, að því marki sem hún er umfram skattfrjálsu mörkin. Erfingjar njóta markanna í hlutfalli við arfshluta sinn, og gera skal grein fyrir eignum og skuldum í erfðafjárskýrslu sem lögð er til grundvallar álagningu.
Ber fyrirframgreiddur arfur líka skatt?
Já, fyrirframgreiddur arfur ber einnig erfðafjárskatt og skatthlutfallið er það sama, 10%, eins og af arfi við andlát. Að gefa arf í lifanda lífi kemst því ekki sjálfkrafa hjá skattinum, og gera þarf grein fyrir slíkri fyrirframgreiðslu með réttum hætti gagnvart skattyfirvöldum.
🔎 Oft leitað
Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:
- “erfðafjárskattur ísland 2026”
- “skattfrjáls mörk erfðafjárskattur”
- “borgar maki erfðafjárskatt”
- “erfðafjárskattur prósenta 10”
- “erfðafjárskýrsla skattfrelsismörk”
- “fyrirframgreiddur arfur skattur”