Rafmagn og gas á Íslandi: réttindi þín

Markaðurinn

Þú getur keypt rafmagn af hvaða raforkusala sem er, óháð búsetu. Dreifing er sérleyfisstarfsemi og ekki hægt að velja dreifiveitu. Ekkert gasdreifikerfi er fyrir heimili; mörg heimili eru hituð með hitaveitu, sem er sérstök veita.

Orkueftirlit

Raforkueftirlitið (Umhverfis- og orkustofnun)

Úrlausn ágreinings

Kærunefnd vöru- og þjónustukaupa · lítið gjald

Reyndu fyrst að ná sáttum við seljandann. Málskotsgjald er 5.000 kr. og fæst endurgreitt ef fallist er á kröfuna að hluta eða öllu leyti. Brot á raforkulögum má einnig tilkynna til Raforkueftirlitsins.

Berðu saman verð opinbert

Verðsamanburður raforku (Orkusetur)

Skipta um söluaðila

Hafðu samband við raforkusalann sem þú vilt skipta við; hann sér um söluaðilaskiptin. Ekkert gjald má taka fyrir söluaðilaskipti. Þú getur sagt upp samningi með þriggja vikna fyrirvara frá næstu mánaðamótum.

Verðhækkanir

Reglur um raforkuviðskipti kveða ekki á um sérstakan fyrirvara vegna verðhækkana. Þú getur alltaf sagt upp án gjalds með þriggja vikna fyrirvara frá næstu mánaðamótum.

Stýrt verð

Ekkert opinbert eða hámarksverð er á raforku til heimila. Raforkusalar ákveða verðið sjálfir; berðu verðin saman í verðsamanburði Orkuseturs.

Aðstoð ef peningarnir duga ekki

Engin tekjutengd félagsleg gjaldskrá er til. Eigendur eða leigjendur sem hafa ekki aðgang að fullnægjandi jarðvarmahitun geta sótt um niðurgreiðslu húshitunar til Umhverfis- og orkustofnunar, allt að 40.000 kWst á ári.

Vernd gegn lokun

Aðeins dreifiveita má stöðva raforkuafhendingu vegna vanskila, og þá fyrst eftir gjalddaga og skriflega viðvörun með 30 daga fyrirvara. Dreifiveita má innheimta lokunar- og opnunargjöld.

Ef söluaðilinn verður gjaldþrota

Enginn söluaðili til þrautavara er skipaður. Sé enginn gildur samningur setur dreifiveita þig í viðskipti við þann söluaðila sem síðast var skráður á veituna og sendir viðvörun; án samnings innan 30 daga má stöðva afhendingu.

Rafmagnsleysi

Tilkynntu rafmagnsleysi til dreifiveitunnar á þínu svæði, ekki til raforkusalans. Aðeins ein dreifiveita þjónar hverjum stað; númerin hér að neðan eru af vefjum dreifiveitnanna sjálfra (hjá Veitum neyðarnúmerið). Hjá RARIK og HS Veitum er svarað utan opnunartíma í sama númeri; bakvakt rafveitu Norðurorku utan opnunartíma er í síma 892 1514. Dreifiveitum ber að greiða bætur vegna langvarandi skerðingar; fjárhæðir eru ekki tilgreindar í reglunum.

Réttur til að hætta við

Við samninga sem gerðir eru í síma, á netinu eða utan fastrar starfsstöðvar hefur þú 14 daga til að falla frá samningi án skýringa.

Snjallmælir

Dreifiveitur eru að skipta gömlum mælum út fyrir snjallmæla sem senda álestur sjálfkrafa; Veitur setja upp um 160.000 mæla fyrir rafmagn, heitt og kalt vatn. Ekki var staðfest hvort heimili geti hafnað snjallmæli.

Ókeypis orkuráðgjöf

Orkusetur, hluti af Umhverfis- og orkustofnun, býður ókeypis fræðslu og reiknivélar um orkusparnað, húshitun, varmadælur og samanburð á raforkuverði.

Deiling orku og orkusamfélög

Íslensk lög kveða enn ekki á um orkusamfélög eða deilingu orku. Frumvarpsdrög, sem voru í Samráðsgátt til 14. ágúst 2026, myndu lögfesta orkusamfélög, virka notendur og jafningjaviðskipti, svo einstaklingar gætu framleitt, geymt, notað og selt endurnýjanlega raforku, einir eða með öðrum.

• Í dag getur eigandi smávirkjunar selt orku inn á dreifikerfi eða deilt umframrafmagni inn á það eftir nánara samkomulagi við eiganda og rekstraraðila kerfisins. (uos.is)

Húshitun án gaskerfis

Mörg heimili eru hituð með hitaveitu. Gjaldskrá hverrar hitaveitu þarf staðfestingu ráðherra samkvæmt orkulögum nr. 58/1967 og er birt í B-deild Stjórnartíðinda, þar sem þú getur flett henni upp.

• Heimili sem eiga ekki kost á jarðvarma nota flest rafhitun; ríkið niðurgreiðir að fullu dreifi- og flutningskostnað raforku til húshitunar að ákveðnu hámarki á ári. Sótt er um rafrænt hjá Umhverfis- og orkustofnun. (uos.is)

Styrkir fyrir varmadælu og einangrun

Íbúðareigendur með niðurgreidda beina rafhitun sem taka upp umhverfisvæna orkuöflun, t.d. varmadælu, geta fengið eingreiðslu frá Umhverfis- og orkustofnun: helming efniskostnaðar án vsk., að hámarki 1.567.000 kr.

• Eingreiðslan byggir á lögum nr. 78/2002 um niðurgreiðslu húshitunarkostnaðar og reglugerð nr. 698/2013. Sótt er um á eyðublaði sem vísað er á á vef stofnunarinnar. (uos.is)
• Frá 1. júlí 2023 fá eigendur íbúðarhúsnæðis endurgreidd 35% af virðisaukaskatti af vinnu á verkstað við viðhald, endurbætur og nýbyggingu. Sækja má um allt að sex árum eftir að verkið var unnið. (skatturinn.is)

Hleðsla rafbíls heima

Í fjöleignarhúsi má eigandi koma upp hleðslubúnaði fyrir rafbíla við bílastæði í séreign sinni, eða í sameign sem fylgir séreignarhluta hans, án samþykkis annarra eigenda (lög nr. 67/2020 um breytingu á lögum um fjöleignarhús).

• Hafir þú afnot af sameiginlegu og óskiptu bílastæði er húsfélaginu skylt að verða við ósk þinni um að þar verði komið upp hleðslubúnaði. (althingi.is)
• Nota skal búnað sem mælir rafmagnsnotkun hvers eiganda nema það sé bersýnilega óþarft, og löggiltur rafverktaki skal annast raflagnavinnuna. (althingi.is)

Áætlaðir reikningar og uppgjör

Hafi mælir mælt rangt getur hvor aðili, þú eða dreifiveitan, krafist leiðréttingar tvö ár aftur í tímann, en fjögur ár ef aðeins var lesið á mælinn fjórða hvert ár. Ofgreitt er endurgreitt og vangreitt má greiða á hæfilegum tíma.

• Mæla án fjarálestrar skal lesa að lágmarki fjórða hvert ár og á milli álestra má dreifiveita áætla notkun út frá fyrri notkun. Hún skal senda reikning að lágmarki á þriggja mánaða fresti (reglugerð 1150/2019). (reglugerd.is)

Orkukostnaður leigjenda

Nema skýrt sé samið um annað greiðir leigjandi vatns-, rafmagns- og hitunarkostnað í hinu leigða húsnæði. Leigusali greiðir fasteignagjöld, tryggingar og mælaleigu veitna (húsaleigulög nr. 36/1994).

• Ágreining leigjanda og leigusala, t.d. um kostnað eða hækkun leigu, má bera undir kærunefnd húsamála. (island.is)

Tenging við dreifikerfi

Dreifiveitu er skylt að tengja alla sem uppfylla tæknileg skilyrði og greiða tengigjald samkvæmt gjaldskrá. Hún má aðeins synja vegna flutningsgetu, öryggis eða gæða kerfisins, og synjun skal vera skrifleg og rökstudd.

Neytendasamtök

Neytendasamtökin