Má ég keyra 10 km/klst yfir hámarkshraða?
Nei — hraðakstur er refsiverður og sektin byrjar fyrr en flestir halda. Samkvæmt reglugerð nr. 1240/2019 ráðast sektir bæði af því hversu hratt var ekið og af leyfðum hámarkshraða á staðnum. Lægsta þrep töflunnar byrjar við 6 km/klst yfir mörkunum: í 50 km/klst hverfi kostar 56–60 km/klst 10.000 kr., en í 90 km/klst hverfi kostar 96–100 km/klst 20.000 kr. Sektin stígur hratt — hæsta þrepið er 250.000 kr. og þriggja mánaða svipting, og reglugerðin heimilar allt að 500.000 kr. fyrir einstök brot. Goðsögnin sem flestir trúa: að fyrstu 5 km/klst séu „frípláss". Það er rangt — vikmörkin sem lögregla dregur frá eru mælióvissa tækisins, ekki lögbundið svigrúm til að aka of hratt. Og punktar leggjast við: 12 punktar á þremur árum (7 á bráðabirgðaskírteini) kosta sviptingu.
📋 Reglurnar
- Almenn hámarkshraðamörk: 50 km/klst í þéttbýli, 80 km/klst á malarvegum og 90 km/klst á bundnu slitlagi utan þéttbýlis (umferðarlög nr. 77/2019).
- Sektin ræðst af töflu í viðauka I reglugerðar 1240/2019: raunhraði á móti leyfðum hraða. Í 90-hverfi: 101–110 km/klst 50.000 kr., 111–120 80.000 kr., 121–130 120.000 kr.
- Svipting fylgir efstu þrepunum: í 90-hverfi hefst hún við 141–150 km/klst (1 mánuður) og nær 3 mánuðum við 161–170 km/klst, samhliða 250.000 kr. sekt.
- 25% afsláttur fæst ef sektin er greidd innan 30 daga. Þyngri ökutæki (yfir 3,5 t, með eftirvagn, hópbifreiðar) fá 20% álag á fjárhæðina.
- Punktakerfið er falinn kostnaður: hraðakstur gefur 1–3 punkta, og 12 punktar á 3 árum (7 á bráðabirgðaskírteini) leiða til sviptingar óháð einstökum sektum.
🔓 Undantekningar
- Vikmörk (mælióvissa) eru dregin frá mældum hraða áður en taflan er notuð — en það er tæknilegur frádráttur, ekki réttur til að aka 5 km/klst yfir.
- Sama hraðaukning kostar meira þar sem hámarkshraði er lægri. Að aka á 90 í 50-hverfi er allt annað mál en 90 á þjóðvegi — lestu réttan dálk.
- Tímabundin mörk (framkvæmdir, skólar, veður) ganga framar almennum mörkum. Merkt hraðatakmörk gilda þótt vegurinn virðist bera meiri hraða.
⚠️ Sektir og afleiðingar
Sektin sjálf spannar frá 10.000 kr. fyrir minnstu frávik upp í 250.000 kr. fyrir grófustu hraðabrot, og reglugerðin heimilar allt að 500.000 kr. fyrir einstök brot. Yfir efstu þrepunum bætist svipting ökuréttar við — frá einum mánuði upp í þrjá mánuði fyrir hraðakstur einan og sér, lengur ef fleiri brot fylgja. Þyngri ökutæki og ökutæki með eftirvagn fá 20% álag ofan á töflufjárhæðina. Faldi kostnaðurinn er tvíþættur: punktar sem safnast (12 á þremur árum, 7 á bráðabirgðaskírteini) og geta einir og sér kostað sviptingu, og iðgjöld tryggingafélaga sem hækka eftir tjón og brot. Sé einhver annar látinn aka bílnum breytir það engu um ábyrgð skráðs eiganda á ökutækinu sjálfu. Greiðsla innan 30 daga gefur 25% afslátt, en punktar og svipting standa eftir sem áður.
📎 Opinberar heimildir
- Alþingi · Umferðarlög nr. 77/2019 (samfelld lög) →
- Ísland.is · Reglugerð nr. 1240/2019 og sektareiknivél →
- Samgöngustofa · umferðaröryggi og viðurlög →
❓ Algengar spurningar
Hvað má ég keyra hratt áður en ég fæ sekt?
Lægsta sektarþrep töflunnar byrjar við 6 km/klst yfir hámarkshraða — í 50-hverfi kostar 56–60 km/klst 10.000 kr. og í 90-hverfi kostar 96–100 km/klst 20.000 kr. Það er ekkert sektarþrep fyrir 1–5 km/klst yfir, en vikmörkin sem lögregla dregur frá eru mælióvissa tækisins en ekki lögbundið svigrúm til hraðaksturs.
Hvenær missi ég ökuréttindin fyrir hraðakstur?
Svipting fylgir efstu þrepum töflunnar: í 90 km/klst hverfi hefst hún við 141–150 km/klst með eins mánaðar sviptingu og nær þremur mánuðum við 161–170 km/klst. Að auki leiða 12 punktar á þremur árum til sviptingar, eða 7 punktar ef þú ert með bráðabirgðaskírteini.
Fæ ég afslátt ef ég greiði sektina strax?
Já, lögreglustjóra ber að veita 25% afslátt af sektarfjárhæðinni ef hún er greidd að fullu ásamt sakarkostnaði innan 30 daga. Afslátturinn breytir hins vegar engu um punktana sem færast í ökuferilsskrá né um sviptingu sem fylgir grófari brotum.
Kostar sami hraði það sama alls staðar?
Nei, sektin ræðst bæði af mældum hraða og af leyfðum hámarkshraða á staðnum. Sama talan yfir mörkunum kostar meira þar sem hámarkshraði er lægri, þannig að 90 km/klst í 50-hverfi er miklu alvarlegra brot en 90 km/klst á þjóðvegi með 90-mörkum.
Hækka tryggingarnar ef ég er tekinn fyrir hraðakstur?
Iðgjöld og bónus hjá tryggingafélagi geta breyst eftir tjónasögu og alvarleika brots, og það er kostnaður sem fæstir reikna með fyrirfram. Sektin og punktarnir eru sýnilegi hlutinn, en áhrifin á iðgjöld og sviptingartímabil geta reynst dýrari þegar upp er staðið.
🔎 Oft leitað
Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:
- “hraðakstur sekt ísland”
- “sektir hraðakstur tafla”
- “vikmörk hraðamæling”
- “svipting ökuréttinda hraði”
- “hvað má keyra hratt”
- “punktar hraðakstur”