Má ég taka upp símtal eða samtal án þess að láta vita?
Það fer eftir því hvort þú átt sjálfur aðild að samtalinu — þá máttu taka það upp, en þú átt að láta hinn vita fyrst. Ísland er í reynd eins aðila samþykkisland, en með tilkynningarskyldu, ekki samþykkisskyldu. Samkvæmt 91. gr. laga um fjarskipti nr. 70/2022 ber þeim sem vill hljóðrita símtal sem hann á aðild að að tilkynna hinum um það í upphafi samtalsins. Goðsögnin: að maður megi leynilega taka upp hvaða símtal sem er svo lengi sem maður er sjálfur með í því. Það er aðeins hálfrétt — þú mátt taka upp samtal sem þú átt aðild að, en þú átt að láta vita fyrst, og haldi hinn áfram eftir það jafngildir það samþykki. Að taka leynilega upp samtal annarra sem þú átt enga aðild að, eða að birta upptöku án heimildar, getur varðað 228. gr. almennra hegningarlaga (sektir eða fangelsi allt að 1 ári). Upptaka til eigin nota er utan persónuverndarlaga, en miðlun hennar er vinnsla sem lögin ná til.
📋 Reglurnar
- Sá sem vill hljóðrita símtal sem hann á sjálfur aðild að ber að tilkynna hinum aðilanum um það í upphafi — sbr. 91. gr. laga um fjarskipti nr. 70/2022.
- Þetta er tilkynningarskylda, ekki samþykkisskylda: haldi hinn áfram samtalinu eftir tilkynninguna jafngildir það samþykki.
- Að taka leynilega upp samtal annarra sem þú átt enga aðild að getur varðað 228. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 (sektir eða fangelsi allt að 1 ári).
- Gamla tilvísunin í 44. eða 48. gr. eldri fjarskiptalaga er úrelt; núgildandi ákvæði er 91. gr. laga nr. 70/2022.
- Upptaka til eigin nota fellur utan persónuverndarlaga nr. 90/2018, en miðlun eða birting hennar er vinnsla persónuupplýsinga sem lögin ná til.
🔓 Undantekningar
- Ekki þarf sérstaka tilkynningu þar sem hinum aðilanum er ótvírætt kunnugt um upptökuna, eða þegar um er að ræða þjónustu þar sem upptaka er eðlilegur og nauðsynlegur þáttur (t.d. neyðarlínan).
- Upptöku sem aflað er af eigin símtali má afhenda lögreglu vegna refsimáls; slík miðlun hefur verið talin lögmæt þótt hún sé vinnsla persónuupplýsinga.
- Að taka upp opinberan fund eða ræðu sem er ætluð almenningi lýtur öðrum sjónarmiðum en leynileg upptaka einkasamtals.
⚠️ Sektir og afleiðingar
Að taka leynilega upp samtal annarra sem þú átt enga aðild að, eða að birta eða dreifa upptöku af einkasamtali án heimildar, getur varðað sektum eða fangelsi allt að 1 ári samkvæmt 228. gr. hegningarlaga. Faldi kostnaðurinn liggur víðar. Brotið getur farið á sakaskrá, og þolandi getur krafist miskabóta fyrir röskun á friðhelgi einkalífs, sem dómstóll ákveður eftir atvikum. Miðlir þú upptöku áfram getur það auk þess talist ólögmæt vinnsla persónuupplýsinga og Persónuvernd beitt stjórnvaldssektum eða fyrirmælum. Réttarfarslega er staðan tvíbent: dómstólar meta sönnunargögn frjálsu mati og hafa tekið við eins aðila upptökum, en upptaka sem aflað er með því að brjóta á öðrum getur bæði veikt málstað þinn og gert þig sjálfan að sakborningi. Öruggast — og lagalega hreinast — er einfaldlega að segja frá því að þú sért að taka upp áður en samtalið hefst.
📎 Opinberar heimildir
- Alþingi · Lög um fjarskipti nr. 70/2022 (91. gr.) →
- Alþingi · Almenn hegningarlög nr. 19/1940 (228. gr.) →
- Persónuvernd · hljóðupptökur og miðlun þeirra →
❓ Algengar spurningar
Má ég taka upp símtal sem ég á sjálfur aðild að?
Já, þú mátt taka upp símtal sem þú átt sjálfur aðild að, en 91. gr. laga um fjarskipti nr. 70/2022 krefst þess að þú látir hinn aðilann vita um það í upphafi samtalsins. Þetta er tilkynningarskylda fremur en samþykkisskylda, því haldi hinn áfram samtalinu eftir að honum var tilkynnt um upptökuna telst það jafngilda samþykki.
Má ég leynilega taka upp samtal tveggja annarra?
Nei, að taka leynilega upp samtal sem þú átt enga aðild að er annars eðlis og getur varðað 228. gr. almennra hegningarlaga með sektum eða fangelsi allt að 1 ári. Munurinn liggur í aðildinni: þú mátt hljóðrita þitt eigið samtal með tilkynningu, en ekki samtöl annarra sem þú ert ekki þátttakandi í.
Í hvaða lagagrein stendur reglan um upptöku símtala?
Núgildandi ákvæði er 91. gr. laga um fjarskipti nr. 70/2022, en eldri heimildir vísa oft í 44. eða 48. gr. gömlu fjarskiptalaganna sem eru fallnar úr gildi. Þeir sem fletta upp eldra efni geta því auðveldlega vísað í úrelta grein, svo rétt er að miða við 91. gr. laga nr. 70/2022 eins og þau standa 2026.
Má ég afhenda lögreglu upptöku af símtali?
Já, upptöku sem þú aflaðir af þínu eigin símtali má afhenda lögreglu vegna refsimáls, og slík miðlun hefur verið talin lögmæt þótt hún sé vinnsla persónuupplýsinga. Dómstólar meta sönnunargögn frjálsu mati, og eins aðila upptökur hafa verið notaðar sem sönnun, en það breytir ekki því að leynileg upptaka á samtali annarra er óheimil.
Má ég birta eða deila upptöku af símtali?
Að birta eða dreifa upptöku af einkasamtali án heimildar getur varðað 228. gr. hegningarlaga og talist ólögmæt vinnsla persónuupplýsinga sem Persónuvernd getur beitt sektum við. Upptaka til eigin nota fellur utan persónuverndarlaga, en um leið og þú miðlar henni áfram er komin vinnsla sem lögin ná til og krefst heimildar.
🔎 Oft leitað
Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:
- “taka upp símtal lög”
- “má ég hljóðrita samtal”
- “leynileg upptaka símtals”
- “91 gr fjarskiptalaga”
- “upptaka samtals sönnun”
- “hljóðrita símtal án leyfis”