🏖️ Á ég rétt á orlofi?

Já

Stutt svar

Já — allt launafólk á rétt á orlofi. Lágmarkið er 24 virkir dagar á ári og orlofslaun upp á 10,17% af öllum launum. Þetta stendur í orlofslögum nr. 30/1987, og kjarasamningar bæta ofan á það. Orlof ávinnst yfir orlofsárið, 1. maí til 30. apríl, og reiknast sem tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð. Á almennum markaði (SGS/SA) hækkar rétturinn með starfsaldri: 25 dagar og 10,64% eftir 22 ára aldur og 6 mánuði, 28 dagar og 12,07% eftir 5 ár hjá sama fyrirtæki, og 30 dagar og 13,04% eftir 10 ár. Goðsögnin sem margir trúa: að orlofslaun séu „bónus" ofan á launin. Það eru þau ekki — þau eru áunnin laun sem þú átt hvort sem þú tekur frí eða færð þau greidd út. Ótekið orlof við starfslok skal alltaf greitt.

📋 Reglurnar

Lágmarksorlof er 24 virkir dagar á ári og orlofslaun 10,17% af öllum launum (orlofslög nr. 30/1987). Þetta er ófrávíkjanlegt lágmark.
Orlof ávinnst yfir orlofsárið 1. maí – 30. apríl, sem tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð, og orlofslaun reiknast við hverja launagreiðslu.
Á almennum markaði: 25 dagar og 10,64% eftir 22 ára aldur og 6 mánaða starf; rétturinn eykst með starfsaldri hjá sama fyrirtæki.
Eftir 5 ár hjá sama fyrirtæki: 28 dagar og 12,07%; eftir 10 ár: 30 dagar og 13,04% orlofslaun (kjarasamningur SGS og SA).
Ótekið orlof skal greitt við starfslok. Orlofslaun eru áunnin laun, ekki bónus — þú átt þau hvort sem þú tekur fríið eða ekki.

🔓 Undantekningar

Kjarasamningar geta veitt meira en lögbundna lágmarkið, bæði fleiri daga og hærra hlutfall orlofslauna eftir starfsgrein og starfsaldri.
Starfsaldur til aukins orlofs miðast oft við samfellt starf hjá sama fyrirtæki; eftir 5 ára starf heldur fólk hluta réttarins þótt það skipti um vinnu.
Veikindi í orlofi geta gefið rétt á að fresta orlofsdögum ef rétt er tilkynnt — orlof er hvíld, ekki veikindaleyfi.

⚠️ Sektir og afleiðingar

Orlofsréttur er varinn af ófrávíkjanlegum lögum: samningur sem veitir minna en 24 daga eða 10,17% orlofslaun heldur ekki, og starfsmaður á kröfu á mismuninum. Algengasta deiluefnið er útborgun ótekins orlofs: við starfslok skal greiða öll áunnin en ótekin orlofslaun, og láti atvinnurekandi það ógert getur starfsmaður — með stuðningi stéttarfélags — innheimt kröfuna með dráttarvöxtum. Faldi kostnaðurinn fyrir launafólk er að líta á orlofslaun sem bónus og gá ekki að því hvort þau skili sér rétt á launaseðli; þau eru áunnin laun sem safnast hvort sem fríið er tekið eða ekki. Fyrir atvinnurekanda er hættan að vanreikna hlutfallið eftir starfsaldri — 12,07% eftir 5 ár og 13,04% eftir 10 ár — og skulda þannig orlofslaun sem síðar koma í ljós við eftirlit eða starfslok.

📎 Opinberar heimildir

Síðast staðfest: 2026-07-12

❓ Algengar spurningar

Hversu marga orlofsdaga á ég rétt á?

Lágmarkið er 24 virkir dagar á ári samkvæmt orlofslögum nr. 30/1987, sem ávinnast sem tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð. Kjarasamningar auka réttinn með starfsaldri — upp í 28 daga eftir 5 ár og 30 daga eftir 10 ár hjá sama fyrirtæki.

Hvað eru orlofslaun há?

Orlofslaun eru að lágmarki 10,17% af öllum launum og reiknast við hverja launagreiðslu. Hlutfallið hækkar með starfsaldri samkvæmt kjarasamningi: 10,64% eftir 22 ára aldur og 6 mánuði, 12,07% eftir 5 ár og 13,04% eftir 10 ár hjá sama fyrirtæki.

Hvenær er orlofsárið?

Orlofsárið er frá 1. maí til 30. apríl, og orlof ávinnst yfir það tímabil sem tveir dagar fyrir hvern unninn mánuð. Orlofið sem safnast á einu orlofsári kemur síðan til töku á því næsta, nema samið sé um annað fyrirkomulag.

Fæ ég ótekið orlof greitt við starfslok?

Já, ótekið orlof skal greitt út við starfslok, því orlofslaun eru áunnin laun en ekki bónus. Láti atvinnurekandi það ógert getur starfsmaður innheimt kröfuna, með stuðningi stéttarfélags og eftir atvikum með dráttarvöxtum.

Get ég frestað orlofi ef ég veikist í fríinu?

Já, veikindi í orlofi geta gefið rétt á að fresta orlofsdögunum ef rétt er tilkynnt og læknisvottorð liggur fyrir. Orlof er hugsað sem hvíld en ekki veikindaleyfi, svo dagar sem tapast vegna veikinda geta færst til síðar samkvæmt reglum kjarasamnings.

🔎 Oft leitað

Hvað fólk leitar að þegar það lendir hér:

“orlof réttur ísland”
“orlofsdagar fjöldi”
“orlofslaun 10,17%”
“orlof starfsaldur dagar”
“ótekið orlof starfslok”
“orlofsár 1 maí”