Elektriciteit & gas in België: je rechten

De markt

De elektriciteits- en gasmarkt is volledig vrijgemaakt (Vlaanderen sinds 2003, Brussel en Wallonië sinds 2007). Gezinnen kiezen zelf hun leverancier en kunnen altijd gratis van contract of leverancier veranderen. Veel regels verschillen per gewest.

Energieregulator

CREG – Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas

• Vlaamse Nutsregulator (VNR, voorheen VREG) — Flanders · vlaamsenutsregulator.be
• CWaPE – Commission wallonne pour l'Énergie — Wallonia · cwape.be
• BRUGEL — Brussels-Capital Region · brugel.brussels

Geschillen

Ombudsdienst voor Energie / Service de Médiation de l'Énergie · gratis

Probeer het probleem eerst op te lossen met je leverancier of netbeheerder. Lukt dat niet, dien dan binnen het jaar een schriftelijke klacht in bij de Ombudsdienst voor Energie; de invordering wordt intussen opgeschort.

Prijzen vergelijken officieel

CREG Scan (national); regional: V-test® (Flanders), CompaCWaPE (Wallonia), BRUSIM (Brussels)

Van leverancier veranderen

Teken bij de nieuwe leverancier; die regelt alles, ook de opzegging van je oude contract. De wettelijke opzegtermijn is één maand (in de praktijk 3 à 4 weken). Een verbrekingsvergoeding mag niet, maar sommige leveranciers rekenen de vaste vergoeding voor een heel jaar aan.

Prijsstijgingen

Bij een contract van bepaalde duur mag de leverancier de voorwaarden niet in je nadeel wijzigen. Bij een contract van onbepaalde duur moet hij nadelige wijzigingen, zoals een nieuwe prijs, minstens twee maanden vooraf melden. Opzeggen kan altijd gratis, met één maand opzeg.

Gereguleerde prijs

Er is geen gereguleerde prijs voor gewone gezinnen; leveranciers bepalen zelf hun prijzen. De enige prijs die de regulator vastlegt, is het sociaal tarief voor beschermde klanten.

Hulp als het krap is

Een verlaagde prijs voor elektriciteit, aardgas en warmte, bij alle leveranciers gelijk en elke drie maanden vastgelegd door de CREG. Voor wie bepaalde uitkeringen krijgt (bv. via het OCMW of een tegemoetkoming voor personen met een handicap) en huurders van een sociale woning.

Bescherming tegen afsluiting

De regels verschillen per gewest. Vlaanderen: herinnering, ingebrekestelling, en na opzegging nog minstens 45 dagen levering; afsluiten kan alleen na beslissing van de LAC. Wallonië: budgetmeter of vrederechter. Brussel: enkel via de vrederechter, nooit van 1 oktober tot 31 maart.

Als je leverancier failliet gaat

Gaat je leverancier failliet, dan val je niet zonder energie. In Vlaanderen wordt netbeheerder Fluvius automatisch tijdelijk je noodleverancier (tegen een hogere prijs); kies dus snel een nieuwe leverancier. In Brussel is Sibelga leverancier in laatste instantie.

Stroomonderbreking

Bel je netbeheerder, niet je leverancier. Vlaanderen: 35 euro als een onaangekondigde stroomonderbreking langer dan vier uur duurt, plus 20 euro per extra vier uur; aanvragen bij Fluvius binnen 30 dagen. Wallonië: een forfait van 100 euro (geïndexeerd) per zes uur bij een ongeplande onderbreking van meer dan zes uur na elkaar. Je krijgt het automatisch: de netbeheerder neemt binnen 30 dagen contact met je op voor je rekeningnummer. Niet bij overmacht. Brussel: bij een onvoorziene stroompanne van meer dan zes uur kan je een vergoeding vragen aan Sibelga; stuur het formulier binnen 60 dagen op.

Bedenktermijn

Sinds 1 januari 2024 heb je een herroepingsrecht voor alle soorten gas- en elektriciteitscontracten. Voor contracten gesloten aan de deur, telefonisch of online heb je 14 kalenderdagen.

Digitale meter

In Vlaanderen is de digitale meter verplicht en kan je hem niet weigeren; Fluvius plaatst sinds 1 juli 2019 alleen nog digitale meters (wie een exclusief-nachtmeter heeft, kan soms uitstellen tot 1 januari 2028). Brussel en Wallonië hebben eigen regels.

Zonnepanelen

Er is geen nationaal terugleveringstarief. Met zonnepanelen verkoop je je overschot via een terugleveringscontract bij een leverancier; in Vlaanderen verdwijnt de terugdraaiende teller met de digitale meter. Wallonië en Brussel hebben eigen regels (prosumententarief, groenestroomcertificaten).

Vaste en dynamische contracten

Vlaanderen: heb je een digitale meter, dan heb je volgens het Energiedecreet recht op een dynamisch elektriciteitscontract bij elke leverancier die meer dan 200.000 afnamepunten in Vlaanderen belevert.

• Vlaanderen, voorontwerp van decreet (nog geen wet): de plicht om een dynamisch contract aan te bieden zou vanaf 1 januari 2027 gelden voor leveranciers met meer dan 50.000 afnamepunten en vanaf 1 januari 2029 voor alle leveranciers. Grote leveranciers zouden ook een contract met vaste prijs van minstens een jaar moeten aanbieden. (themis.vlaanderen.be)
• CREG: bij een contract van bepaalde duur mag de prijs of indexeringsformule niet wijzigen voor de einddatum; bij onbepaalde duur kan dat mits verwittiging. Een dynamisch contract volgt de prijzen op de spotmarkt, minstens per marktperiode. (creg.be)

Energie delen en energiegemeenschappen

Vlaanderen: iedereen die in Vlaanderen gedomicilieerd is, kan energie delen: met jezelf, binnen een gebouw, met een andere persoon of in een energiegemeenschap. Elke deelnemer heeft een digitale meter nodig; wie deelt, vraagt meetregime 3 aan bij zijn leverancier. De beheerder registreert het delen in Mijn Fluvius.

• Wallonië: je moet lid zijn van een energiegemeenschap of in hetzelfde gebouw wonen, een elektronische meter hebben (communicerend of AMR), afzien van de compensatie en, als gezin, van het sociaal tarief op het gedeelde deel. (cwape.be)
• Brussel: elk toegangspunt heeft een slimme meter nodig die per kwartier meet; de vervanging van een laagspanningsmeter is gratis voor wie energie deelt. Een energiegemeenschap heeft een vergunning van BRUGEL nodig (tien jaar, verlengbaar) en meldt zich vooraf bij de netbeheerder. (brugel.brussels)

Verwarmen zonder aardgasnet

Voor stookolie, propaan in bulk en lamppetroleum gelden officiële maximumprijzen, die de FOD Economie elke werkdag berekent volgens de programmaovereenkomst. Duurder verkopen dan de maximumprijs mag niet. In Vlaanderen houdt de Vlaamse Nutsregulator toezicht op warmtenetten.

• Sociaal Verwarmingsfonds: wie een beperkt inkomen heeft en verwarmt met stookolie, propaan in bulk of lamppetroleum, kan een toelage krijgen; aanvragen via het OCMW. Propaan/butaan in flessen, aardgas, pellets en hout vallen er niet onder. (verwarmingsfonds.be)
• Vlaanderen, warmtenetten: beschermde klanten betalen een verlaagde warmteprijs gelijk aan het sociaal tarief voor aardgas. Afsluiten mag niet van 1 december tot 1 maart; eerst moeten er een herinnering, ingebrekestelling, afbetalingsplan en doorverwijzing naar de LAC komen. (vlaamsenutsregulator.be)
• Vlaanderen: klaag eerst bij je warmtenetbeheerder. Ben je het niet eens met het antwoord, dan kan je de Vlaamse Nutsregulator vragen het geschil te behandelen, als laatste stap. (vlaamsenutsregulator.be)

Premies voor warmtepomp en isolatie

Vlaanderen: Mijn VerbouwPremie is de premie van de Vlaamse overheid voor renovatie en energiebesparende werken. Vraag ze online aan via Mijn VerbouwLoket, binnen 2 jaar na de laatste factuur. Sinds 1 maart 2026 is de premie gewijzigd, vooral voor eigenaar-bewoners in de twee hoogste inkomenscategorieën.

• Wallonië: het tijdelijke stelsel 'Primes Habitation' (sinds 14 februari 2025) aanvaardde aanvragen tot 30 september 2026. Via overgangsregels kan je onder voorwaarden nog tot 30 september 2027 aanvragen onder oudere stelsels. Info bij de Guichets de l'Énergie of via 1718. (energie.wallonie.be)
• Brussel: nieuwe aanvragen voor RENOLUTION-premies zijn niet meer mogelijk; de Brusselse regering heeft nog niet beslist over nieuwe steun voor renovatie. Homegrade geeft gratis advies. (renolution.brussels)

Je elektrische auto thuis laden

Mede-eigenaars van een appartement (heel België): het Burgerlijk Wetboek (art. 3.82) laat een mede-eigenaar toe om op eigen kosten kabels en uitrusting in de gemeenschappelijke delen te plaatsen om de energie-infrastructuur te optimaliseren. Stuur minstens twee maanden vooraf een aangetekende brief naar de syndicus; bezwaar moet binnen die twee maanden.

• Mede-eigenaars kunnen alleen bezwaar maken op basis van een rechtmatig belang, bijvoorbeeld als er al gelijkaardige infrastructuur is, als de werken schade doen aan uitzicht, gebruik, hygiëne of veiligheid, of als er geen echte optimalisering is. (ejustice.just.fgov.be)
• Vlaanderen: een private laadpaal van 5 kVA of meer op het laagspanningsnet moet je aanmelden bij Fluvius via Mijn Fluvius (regel van de Vlaamse Nutsregulator sinds juni 2021). (fluvius.be)

Inhaalfacturen en geschatte meterstanden

Volgens het federale consumentenakkoord 'De consument in de vrijgemaakte elektriciteits- en gasmarkt' mag een leverancier factuurfouten maximaal 12 maanden na de vervaldag rechtzetten. Komt de fout van een derde, zoals de netbeheerder, dan geldt de termijn uit de regelgeving.

• Vlaanderen: de netbeheerder mag meetgegevens rechtzetten voor de laatste twee periodieke opnameperiodes (ongeveer 2 jaar), en tot 5 jaar als het in jouw voordeel is of bij kwade trouw (Technisch Reglement). (ombudsenergie.be)
• Bij een laattijdige factuur vraagt de Ombudsdienst voor Energie de leverancier een vergoeding gelijk aan de administratiekosten die hij zelf aanrekent bij laattijdige betaling, ongeveer 8 euro per maand vertraging. Dat is een praktijk van de Ombudsdienst, geen wettelijk recht. (ombudsenergie.be)

Budgetmeters

Vlaanderen: kan je een commerciële leverancier niet betalen, dan wordt Fluvius je sociale leverancier en werkt je digitale meter met Prepaid: je betaalt vooraf, wanneer en hoeveel je wil. De activatie is gratis. Je raakt van Prepaid af zodra je schuld bij Fluvius betaald is en je een contract bij een commerciële leverancier tekent.

• Vlaanderen: is je saldo op, dan verbruik je automatisch verder op een noodkrediet van 75 euro voor elektriciteit of 75 euro voor gas, dat je terugbetaalt bij je volgende oplading. Daarna daalt elektriciteit naar 10 ampère (2.300 W); is ook dat op, dan wordt de meter afgeschakeld. (prepaid.fluvius.be)
• Vlaanderen: van 1 november tot 31 maart kan het OCMW een minimale levering toekennen aan Prepaid-klanten die hun woning moeilijk verwarmd krijgen. (vlaamsenutsregulator.be)
• Wallonië: een budgetmeter of prepaidfunctie wordt gratis geplaatst, bv. na wanbetaling. Er is een noodkrediet en de meter schakelt niet af tussen 16 en 8 uur op weekdagen of in het weekend. Beschermde klanten houden tot 6 maanden een gewaarborgde levering van 10 ampère. (cwape.be)

Energiekosten voor huurders

Vlaanderen: in een woninghuurcontract moeten kosten en lasten apart van de huurprijs vermeld worden, en de huurder mag de bewijsstukken inkijken. Een forfait kan, maar elke partij kan altijd vragen om over te stappen naar de werkelijke kosten. Voor huurcontracten sinds 1 januari 2019 legt het Vlaams Woninghuurdecreet vast wie welke kosten betaalt.

• Vlaanderen, collectieve verwarming: de stookkosten worden verdeeld in een variabel deel volgens individuele warmtemeters of warmtekostenverdelers en een vast deel volgens de aandelen; de vereniging van mede-eigenaars legt het variabele deel vast tussen 40 en 90 procent. (vlaamsenutsregulator.be)

Kwetsbare klanten en medische apparatuur

Brussel: elke residentiële klant met een schuld bij zijn leverancier die een ingebrekestelling kreeg, kan het statuut van beschermde klant vragen (via Sibelga of het OCMW). De afsluitingsprocedure wordt opgeschort en Sibelga levert tegen het sociaal tarief tot de schuld terugbetaald is.

• Vlaanderen: van 1 november tot 31 maart kan het OCMW een minimale levering toekennen aan Prepaid-klanten die hun woning niet verwarmd krijgen; het helpt ook met budgetbeheer en schulden. (vlaamsenutsregulator.be)
• Wallonië: zolang je een redelijk afbetalingsplan naleeft (zonder extra kosten), wordt de procedure bij wanbetaling opgeschort; het OCMW (CPAS) kan helpen onderhandelen. (cwape.be)

Aansluiting op het net

Vlaanderen: Fluvius moet een gewone aansluiting uitvoeren binnen 15 werkdagen na goedkeuring van de offerte (18 weken als een detailstudie nodig is). Is Fluvius te laat, dan kan een gezin 25 euro per dag vragen; aanvragen binnen 30 kalenderdagen na de laattijdige aansluiting.

• Geen vergoeding als je akkoord ging met een latere datum, als extra werken zoals een netuitbreiding nodig zijn, of bij overmacht of vertraging die niet aan Fluvius te wijten is. (fluvius.be)
• Dien eerst een klacht in bij Fluvius. Lukt het niet, dan kan je de Vlaamse Nutsregulator vragen je geschil met Fluvius te behandelen, als laatste stap. (vlaamsenutsregulator.be)

Consumentenorganisatie

Testaankoop / Test-Achats