Prąd i gaz w Polsce: twoje prawa

Rynek

Każde gospodarstwo domowe może wybrać sprzedawcę prądu i gazu. Większość nadal korzysta z oferty taryfowej z cenami zatwierdzonymi przez Prezesa URE, ale są też oferty wolnorynkowe: stałe, indeksowane i dynamiczne.

Regulator rynku energii

Urząd Regulacji Energetyki (URE)

Rozwiązywanie sporów

Koordynator do spraw negocjacji przy Prezesie URE · bezpłatnie

Najpierw sam złóż reklamację w przedsiębiorstwie energetycznym i zachowaj kopie korespondencji (nie starszej niż rok). Koordynator zajmuje się sporami od 50 do 50 000 zł; wynik nie jest wiążący.

Porównaj ceny oficjalne

Porównywarki ofert URE (Masz wybór)

Zmiana sprzedawcy

Podpisujesz umowę kompleksową z nowym sprzedawcą, a on zgłasza zmianę dystrybutorowi, który ma na nią 21 dni (24 godziny po przejściu dystrybutora na CSIRE; duzi dystrybutorzy od 19 października 2026 r.). Umowę na czas nieokreślony wypowiadasz bez kosztów; przy umowie terminowej zawartej po 23 października 2023 r. opłata nie może przekroczyć bezpośrednich strat sprzedawcy.

Podwyżki cen

Sprzedawca musi w przejrzysty sposób poinformować o zmianie cen co najmniej miesiąc przed jej wejściem w życie (nie dotyczy umów z ceną dynamiczną). Jeśli nie akceptujesz innych zmian umowy, możesz ją wypowiedzieć; cen z taryf zatwierdzonych przez URE nie negocjuje się.

Cena regulowana

Gospodarstwa domowe mogą kupować prąd według taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE u czterech sprzedawców z urzędu (PGE Obrót, Tauron Sprzedaż, Enea, Energa Obrót): w 2026 r. średnio 495,16 zł/MWh netto, czyli poniżej ceny mrożonej z 2025 r. Taryfy na gaz dla gospodarstw domowych URE zatwierdzi ostatni raz na 2027 r.

Pomoc, gdy brakuje pieniędzy

Odbiorca wrażliwy energii elektrycznej (osoba z przyznanym dodatkiem mieszkaniowym) może dostać zryczałtowany dodatek energetyczny. Wniosek z kopią umowy na prąd składasz w gminie (u wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Dodatek jest wypłacany co miesiąc.

Ochrona przed odcięciem

Dostawy można wstrzymać przy zwłoce w płatności co najmniej 30 dni, po pisemnym powiadomieniu dającym jeszcze 14 dni. W tym czasie możesz wnioskować o rozwiązanie alternatywne (np. plan spłaty) lub złożyć reklamację, co wstrzymuje odłączenie. Odbiorcy wrażliwego nie odłącza się od 1 listopada do 31 marca ani w weekendy i święta.

Gdy sprzedawca zbankrutuje

Gdy Twój sprzedawca prądu przestaje sprzedawać energię, automatycznie przejmuje Cię sprzedawca rezerwowy (sprzedawca zobowiązany na obszarze dystrybutora), więc prąd płynie dalej. Jego ceny mogą być dużo wyższe – szybko porównaj oferty; umowę wypowiesz z 7-dniowym terminem.

Przerwa w dostawie prądu

Awarię prądu zgłaszasz swojemu dystrybutorowi pod numerem 991 (całą dobę). Za przekroczenie standardów jakościowych lub dopuszczalnych czasów przerw przysługuje bonifikata określona w taryfie; przy przerwach trzeba o nią wnioskować, udziela się jej w ciągu 30 dni.

Odstąpienie od umowy

Od 3 lipca 2021 r. umowy na energię zawarte przez gospodarstwo domowe poza lokalem przedsiębiorstwa (np. w drzwiach) są nieważne. Od umowy zawartej na odległość (telefon, internet) możesz odstąpić w ciągu 14 dni bez podania przyczyny.

Inteligentny licznik

Dystrybutorzy muszą zainstalować liczniki zdalnego odczytu u co najmniej 80% gospodarstw domowych do 31 grudnia 2028 r. Koszt licznika i montażu pokrywa operator.

Fotowoltaika

Nowi prosumenci (od 1 kwietnia 2022 r.) sprzedają nadwyżki energii po cenach rynkowych, a ich wartość trafia do depozytu prosumenckiego, z którego płacą za prąd. Od 27 grudnia 2024 r. wartość depozytu zwiększa się o 23%. Starsi prosumenci zachowują dotychczasowe zasady.

Bezpłatne doradztwo energetyczne

Bezpłatna infolinia URE dla odbiorców: 22 244 26 36, pn.–pt. 8:00–15:00. Gospodarstwa o niskich dochodach z ciepłem systemowym mogły wnioskować o bon ciepłowniczy za 2026 r. (nabór zakończył się 31 sierpnia 2026 r.).

Cena stała i cena dynamiczna

Sprzedawcy obsługujący co najmniej 200 tys. odbiorców muszą oferować umowy z ceną dynamiczną (dostępne od 24 sierpnia 2024 r.; potrzebny jest licznik zdalnego odczytu). Nowelizacja z 2026 r. nakłada też obowiązek oferowania umów na czas oznaczony z gwarancją stałej ceny – na 12 miesięcy i dłużej.

• Sprzedawcy mają 9 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji (Dz.U. 2026 poz. 516) na wprowadzenie ofert ze stałą ceną. Sprzedawca nie może wypowiedzieć takiej umowy przed końcem okresu; jeśli Ty ją wypowiesz, jako gospodarstwo domowe zapłacisz najwyżej bezpośrednie straty ekonomiczne sprzedawcy. (api.sejm.gov.pl)
• Przy cenie dynamicznej koszt zależy od cen na rynku energii. URE ostrzega, że bez przesuwania zużycia na tańsze godziny rachunki mogą wzrosnąć. Miesięczne uprzedzenie o zmianie cen nie dotyczy umów z ceną dynamiczną. (ure.gov.pl)

Współdzielenie energii i społeczności energetyczne

Mieszkańcy bloku mogą wspólnie korzystać z energii z instalacji OZE na budynku jako prosument zbiorowy albo korzystać z instalacji do 50 kW położonej w innym miejscu na obszarze swojego operatora sieci jako prosument wirtualny.

• Instalacja prosumenta zbiorowego to mikroinstalacja (do 50 kW) lub mała instalacja (do 1 MW) w budynku wielolokalowym; ministerstwo udostępnia wzór umowy między mieszkańcami. (gov.pl)
• Prosument będący konsumentem (indywidualny, zbiorowy lub wirtualny) może złożyć reklamację w sprawie przyłączenia i rozliczeń; firma ma 14 dni na odpowiedź, inaczej reklamację uważa się za uwzględnioną. Po odmowie w ciągu 14 dni możesz zwrócić się do Koordynatora przy Prezesie URE. (api.sejm.gov.pl)

Ogrzewanie bez sieci gazowej

Ceny ciepła systemowego koncesjonowanych przedsiębiorstw są ustalane w taryfach zatwierdzanych przez Prezesa URE (poza częścią dla małych źródeł do 5 MW spełniających warunki ustawy). Dostawca ciepła musi odpowiedzieć na reklamację pisemną w 14 dni, a gdy wymaga ona wyjaśnień – w 30 dni.

• Terminy odpowiedzi przedsiębiorstw ciepłowniczych (telefonicznie w 12 godzin, pisemnie w 14 lub 30 dni) opisuje FAQ URE dla konsumentów. (ure.gov.pl)
• Spory o odmowę zawarcia umowy sprzedaży lub o przyłączenie oraz o nieuzasadnione wstrzymanie dostaw rozstrzyga Prezes URE na wniosek strony. (api.sejm.gov.pl)

Dotacje na pompę ciepła i ocieplenie

Program Czyste Powietrze (NFOŚiGW wraz z wojewódzkimi funduszami WFOŚiGW) dofinansowuje właścicielom domów jednorodzinnych docieplenie, wymianę okien i drzwi oraz wymianę starego źródła ciepła. Do wniosków od 20 lipca 2026 r. stosuje się nowe zasady.

• Moje Ciepło: dotacja do 30% lub 45% kosztów kwalifikowanych (maks. 21 tys. zł) na pompę ciepła w nowym domu jednorodzinnym; wnioski online do 26 lutego 2027 r. lub do wyczerpania środków. (mojecieplo.gov.pl)

Ładowanie auta elektrycznego w domu

W budynku wielorodzinnym z więcej niż trzema lokalami punkt ładowania przy swoim miejscu postojowym instalujesz za zgodą zarządu wspólnoty, spółdzielni lub zarządcy. W ciągu 30 dni zlecają ekspertyzę, a decyzję wydają w 30 dni od jej otrzymania; wszystkie koszty pokrywasz Ty.

• Musisz mieć tytuł prawny do lokalu i miejsce postojowe do wyłącznego użytku; najemca potrzebuje też zgody właściciela lokalu. We wspólnocie zgoda na punkt o mocy poniżej 11 kW to czynność zwykłego zarządu. (isap.sejm.gov.pl)
• Jeśli instalację elektryczną budynku zaprojektowano do zasilania punktów ładowania, ekspertyza nie jest potrzebna; gdy pokrywasz wszystkie koszty i nie dostaniesz odpowiedzi w 30 dni, możesz zainstalować punkt. (isap.sejm.gov.pl)

Dopłaty i rachunki szacunkowe

Przy błędzie licznika lub odczytu, który zawyżył albo zaniżył należności, przedsiębiorstwo koryguje faktury za cały okres, którego błąd dotyczył. Roszczenia przedsiębiorcy ze sprzedaży energii przedawniają się po 2 latach (Kodeks cywilny).

• Art. 554 w zw. z art. 555 Kodeksu cywilnego: przedawnienie roszczeń ze sprzedaży energii po 2 latach. Po upływie tego terminu nie można domagać się zapłaty od konsumenta. (api.sejm.gov.pl)
• Prognozy opierają się na Twoim rzeczywistym zużyciu z tego samego okresu poprzedniego roku; zgłaszaj istotne zmiany zużycia. Z licznikiem zdalnego odczytu możesz wybrać rozliczenie według rzeczywistych odczytów. (eli.gov.pl)
• Od 5 września 2026 r. okres rozliczeniowy za prąd w nowych umowach nie może przekraczać 2 miesięcy; dłuższe okresy z dotychczasowych umów mogą obowiązywać najpóźniej do 31 grudnia 2028 r. (eli.gov.pl)
• Nadpłatę zalicza się na poczet kolejnego rachunku, chyba że zażądasz zwrotu; niedopłatę dolicza się do najbliższej faktury. (eli.gov.pl)

Liczniki przedpłatowe

Każde gospodarstwo domowe może poprosić operatora sieci o licznik przedpłatowy (odpłatnie); musi go zainstalować w 60 dni. Odbiorca wrażliwy dostaje go bezpłatnie w 21 dni. Firma może też założyć go na swój koszt, np. gdy dwa razy w ciągu 12 miesięcy zalegano z zapłatą ponad miesiąc.

• Przy liczniku przedpłatowym kupujesz energię z góry (BOK, internet, punkty handlowe) i wpisujesz kod; opłaty stałe płacisz nadal. Odmowa montażu licznika, do którego firma ma prawo, może skutkować wstrzymaniem dostaw. (ure.gov.pl)

Koszty energii dla najemców

W budynku wielolokalowym ciepło kupuje właściciel lub zarządca (wspólnota, spółdzielnia) i rozlicza koszty na lokale według metody z regulaminu rozliczeń. Opłaty mogą pokrywać wyłącznie koszty zakupu, a informacja o kosztach jest bezpłatna.

• Regulamin rozliczeń podaje się mieszkańcom w ciągu 14 dni od wprowadzenia. Co najmniej raz w roku dostajesz bezpłatnie informację o rozliczeniu kosztów ciepła, a przy ciepłomierzach lub podzielnikach – raz w miesiącu dane o zużyciu. (api.sejm.gov.pl)
• URE wyjaśnia, że nie rozstrzyga, jak wspólnota lub spółdzielnia dzieli koszty ciepła między lokale – ustala to właściciel lub zarządca budynku. (ure.gov.pl)

Odbiorcy wrażliwi i sprzęt medyczny

Odbiorca wrażliwy (prąd: dodatek mieszkaniowy; gaz: ryczałt na zakup opału) może złożyć u sprzedawcy wniosek o program wsparcia przy zaległościach, np. odroczenie, raty lub umorzenie; sprzedawca rozpatruje go w 21 dni.

• Wniosek może złożyć też gospodarstwo, w którym ktoś jest objęty domową opieką długoterminową z powodu przewlekłej niewydolności oddechowej wymagającej wentylacji mechanicznej (z kopią kwalifikacji). Takiemu odbiorcy, jak odbiorcy wrażliwemu, nie wstrzymuje się dostaw od 1 listopada do 31 marca ani w weekendy i święta. (api.sejm.gov.pl)

Przyłączenie do sieci

O warunki przyłączenia wnioskujesz u swojego operatora sieci. Dla gospodarstwa domowego (grupy V i VI, do 1 kV) musi je wydać w 21 dni od złożenia kompletnego wniosku, dla grupy IV – w 30 dni. Opłata za przyłączenie wynika z taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE.

• Przy odmowie zawarcia umowy o przyłączenie operator musi pisemnie podać przyczyny Tobie i Prezesowi URE; spory o odmowę, także o zwiększenie mocy przyłączeniowej, rozstrzyga Prezes URE. (api.sejm.gov.pl)
• Warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej są ważne rok od dnia doręczenia. (api.sejm.gov.pl)
• Potrzebujesz tytułu prawnego (własność, najem) do przyłączanej nieruchomości lub lokalu; umowa o przyłączenie określa m.in. termin, opłatę i odpowiedzialność za opóźnienia. (ure.gov.pl)

Organizacja konsumencka

Federacja Konsumentów