Prąd i gaz w Polsce: twoje prawa
Przepisy, które chronią cię jako odbiorcę prądu i gazu w Polsce, i kontakty, pod które warto się zwrócić. Każdą informację sprawdzamy w oficjalnym źródle.
FFCheck One: każde pismo FFCheck w cenie, 4,99 € miesięcznie
Formalne pismo w twojej sprawie zawsze, gdy jest ci potrzebne: PDF i tekst e-maila, z ostatecznym wezwaniem i twoim kolejnym krokiem. Możesz zrezygnować w każdej chwili.
Fakty z własnych źródeł tej strony · mały zespół w Amsterdamie · bez sieci reklamowych · usuń wszystko w każdej chwili
Co się dzieje?
Najważniejsze w skrócie
Rynek
Każde gospodarstwo domowe może wybrać sprzedawcę prądu i gazu. Większość nadal korzysta z oferty taryfowej z cenami zatwierdzonymi przez Prezesa URE, ale są też oferty wolnorynkowe: stałe, indeksowane i dynamiczne.
Regulator rynku energii
Urząd Regulacji Energetyki (URE)
Rozwiązywanie sporów
Koordynator do spraw negocjacji przy Prezesie URE · bezpłatnie
Najpierw sam złóż reklamację w przedsiębiorstwie energetycznym i zachowaj kopie korespondencji (nie starszej niż rok). Koordynator zajmuje się sporami od 50 do 50 000 zł; wynik nie jest wiążący.
Porównaj ceny oficjalne
Porównywarki ofert URE (Masz wybór)
Zmiana sprzedawcy
Podpisujesz umowę kompleksową z nowym sprzedawcą, a on zgłasza zmianę dystrybutorowi; zmiana następuje najpóźniej w 21 dni. Centralny system CSIRE (działa od 1 lipca 2025 r., kolejni dystrybutorzy dołączyli 19 października 2026 r.) ma docelowo umożliwiać zmianę w 24 godziny, więc o termin zapytaj nowego sprzedawcę. Dotychczasowy sprzedawca musi rozliczyć się z Tobą najpóźniej w 42 dni. Umowę na czas nieokreślony wypowiadasz bez kosztów; przy umowie terminowej zawartej po 23 października 2023 r. opłata nie może przekroczyć bezpośrednich strat sprzedawcy.
Podwyżki cen
Sprzedawca musi w przejrzysty sposób poinformować o zmianie cen co najmniej miesiąc przed jej wejściem w życie (nie dotyczy umów z ceną dynamiczną). Jeśli nie akceptujesz innych zmian umowy, możesz ją wypowiedzieć; cen z taryf zatwierdzonych przez URE nie negocjuje się.
Cena regulowana
Gospodarstwa domowe mogą kupować prąd według taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE u czterech sprzedawców z urzędu (PGE Obrót, Tauron Sprzedaż, Enea, Energa Obrót): w 2026 r. średnio 495,16 zł/MWh netto, czyli poniżej ceny mrożonej z 2025 r. Taryfy na gaz dla gospodarstw domowych URE zatwierdzi ostatni raz na 2027 r.
Pomoc, gdy brakuje pieniędzy
Odbiorca wrażliwy energii elektrycznej (osoba z przyznanym dodatkiem mieszkaniowym) może dostać zryczałtowany dodatek energetyczny. Wniosek z kopią umowy na prąd składasz w gminie (u wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Dodatek jest wypłacany co miesiąc.
Ochrona przed odcięciem
Dostawy można wstrzymać przy zwłoce w płatności co najmniej 30 dni, po pisemnym powiadomieniu dającym jeszcze 14 dni. W tym czasie możesz wnioskować o rozwiązanie alternatywne (np. plan spłaty) lub złożyć reklamację, co wstrzymuje odłączenie. Odbiorcy wrażliwego nie odłącza się od 1 listopada do 31 marca ani w weekendy i święta.
Gdy sprzedawca zbankrutuje
Gdy Twój sprzedawca prądu przestaje sprzedawać energię, automatycznie przejmuje Cię sprzedawca rezerwowy (sprzedawca zobowiązany na obszarze dystrybutora), więc prąd płynie dalej. Jego cena może być dużo wyższa: górną granicą jest trzykrotność ceny na rynku konkurencyjnym z poprzedniego kwartału, którą publikuje Prezes URE. Szybko porównaj oferty; umowę wypowiesz z 7-dniowym terminem, a gdy zacznie Ci sprzedawać nowy sprzedawca, rozwiąże się sama.
Przerwa w dostawie prądu
Awarię prądu zgłaszasz swojemu dystrybutorowi pod numerem 991 (całą dobę). Za przekroczenie standardów jakościowych lub dopuszczalnych czasów przerw przysługuje bonifikata określona w taryfie; przy przerwach trzeba o nią wnioskować, udziela się jej w ciągu 30 dni.
Odstąpienie od umowy
Od 3 lipca 2021 r. umowy na energię zawarte przez gospodarstwo domowe poza lokalem przedsiębiorstwa (np. w drzwiach) są nieważne. Od umowy zawartej na odległość (telefon, internet) możesz odstąpić w ciągu 14 dni bez podania przyczyny.
Inteligentny licznik
Dystrybutorzy muszą zainstalować liczniki zdalnego odczytu u co najmniej 80% gospodarstw domowych do 31 grudnia 2028 r.; operatorzy podają, że do końca 2031 r. dostaną je wszyscy odbiorcy. Koszt licznika i montażu pokrywa operator, więc wymiana jest bezpłatna. Musisz umożliwić dostęp do licznika: operatorzy traktują wymianę jako obowiązkową.
Fotowoltaika
Nowi prosumenci (od 1 kwietnia 2022 r.) sprzedają nadwyżki energii po cenach rynkowych, a ich wartość trafia do depozytu prosumenckiego, z którego płacą za prąd. Od 27 grudnia 2024 r. wartość depozytu zwiększa się o 23%. Starsi prosumenci zachowują dotychczasowe zasady.
Bezpłatne doradztwo energetyczne
Bezpłatna infolinia URE dla odbiorców: 22 244 26 36, pn.–pt. 8:00–15:00. Gospodarstwa o niskich dochodach z ciepłem systemowym mogły wnioskować o bon ciepłowniczy za 2026 r. (nabór zakończył się 31 sierpnia 2026 r.).
Cena stała i cena dynamiczna
Sprzedawcy obsługujący co najmniej 200 tys. odbiorców muszą oferować umowy z ceną dynamiczną (dostępne od 24 sierpnia 2024 r.; potrzebny jest licznik zdalnego odczytu). Nowelizacja z 2026 r. nakłada też obowiązek oferowania umów na czas oznaczony z gwarancją stałej ceny – na 12 miesięcy i dłużej.
- Sprzedawcy mają 9 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji (Dz.U. 2026 poz. 516) na wprowadzenie ofert ze stałą ceną, czyli według naszych obliczeń mniej więcej do 30 stycznia 2027 r. Sprzedawca nie może wypowiedzieć takiej umowy przed końcem okresu; jeśli Ty ją wypowiesz, jako gospodarstwo domowe zapłacisz najwyżej bezpośrednie straty ekonomiczne sprzedawcy. (api.sejm.gov.pl)
- Przy cenie dynamicznej koszt zależy od cen na rynku energii. URE ostrzega, że bez przesuwania zużycia na tańsze godziny rachunki mogą wzrosnąć. Miesięczne uprzedzenie o zmianie cen nie dotyczy umów z ceną dynamiczną. (ure.gov.pl)
Współdzielenie energii i społeczności energetyczne
Mieszkańcy bloku mogą wspólnie korzystać z energii z instalacji OZE na budynku jako prosument zbiorowy albo korzystać z instalacji do 50 kW położonej w innym miejscu na obszarze swojego operatora sieci jako prosument wirtualny.
- Instalacja prosumenta zbiorowego to mikroinstalacja (do 50 kW) lub mała instalacja (do 1 MW) w budynku wielolokalowym; ministerstwo udostępnia wzór umowy między mieszkańcami. (gov.pl)
- Prosument będący konsumentem (indywidualny, zbiorowy lub wirtualny) może złożyć reklamację w sprawie przyłączenia i rozliczeń; firma ma 14 dni na odpowiedź, inaczej reklamację uważa się za uwzględnioną. Po odmowie w ciągu 14 dni możesz zwrócić się do Koordynatora przy Prezesie URE. (api.sejm.gov.pl)
Ogrzewanie bez sieci gazowej
Ceny ciepła systemowego koncesjonowanych przedsiębiorstw są ustalane w taryfach zatwierdzanych przez Prezesa URE (poza częścią dla małych źródeł do 5 MW spełniających warunki ustawy). Dostawca ciepła musi odpowiedzieć na reklamację pisemną w 14 dni, a gdy wymaga ona wyjaśnień – w 30 dni.
- Terminy odpowiedzi przedsiębiorstw ciepłowniczych (telefonicznie w 12 godzin, pisemnie w 14 lub 30 dni) opisuje FAQ URE dla konsumentów. (ure.gov.pl)
- Spory o odmowę zawarcia umowy sprzedaży lub o przyłączenie oraz o nieuzasadnione wstrzymanie dostaw rozstrzyga Prezes URE na wniosek strony. (api.sejm.gov.pl)
Dotacje na pompę ciepła i ocieplenie
Program Czyste Powietrze (NFOŚiGW wraz z wojewódzkimi funduszami WFOŚiGW) dofinansowuje właścicielom domów jednorodzinnych docieplenie, wymianę okien i drzwi oraz wymianę starego źródła ciepła. Do wniosków od 20 lipca 2026 r. stosuje się nowe zasady.
- Moje Ciepło: dotacja do 30% lub 45% kosztów kwalifikowanych (maks. 21 tys. zł) na pompę ciepła w nowym domu jednorodzinnym; wnioski online do 26 lutego 2027 r. lub do wyczerpania środków. (mojecieplo.gov.pl)
Ładowanie auta elektrycznego w domu
W budynku wielorodzinnym z więcej niż trzema lokalami punkt ładowania przy swoim miejscu postojowym instalujesz za zgodą zarządu wspólnoty, spółdzielni lub zarządcy. W ciągu 30 dni zlecają ekspertyzę, a decyzję wydają w 30 dni od jej otrzymania; wszystkie koszty pokrywasz Ty.
- Musisz mieć tytuł prawny do lokalu i miejsce postojowe do wyłącznego użytku; najemca potrzebuje też zgody właściciela lokalu. We wspólnocie zgoda na punkt o mocy poniżej 11 kW to czynność zwykłego zarządu. (isap.sejm.gov.pl)
- Jeśli instalację elektryczną budynku zaprojektowano do zasilania punktów ładowania, ekspertyza nie jest potrzebna; gdy pokrywasz wszystkie koszty i nie dostaniesz odpowiedzi w 30 dni, możesz zainstalować punkt. (isap.sejm.gov.pl)
Dopłaty i rachunki szacunkowe
Przy błędzie licznika lub odczytu, który zawyżył albo zaniżył należności, przedsiębiorstwo koryguje faktury za cały okres, którego błąd dotyczył. Roszczenia przedsiębiorcy ze sprzedaży energii przedawniają się po 2 latach (Kodeks cywilny).
- Art. 554 w zw. z art. 555 Kodeksu cywilnego: przedawnienie roszczeń ze sprzedaży energii po 2 latach. Po upływie tego terminu nie można domagać się zapłaty od konsumenta. (api.sejm.gov.pl)
- Prognozy opierają się na Twoim rzeczywistym zużyciu z tego samego okresu poprzedniego roku; zgłaszaj istotne zmiany zużycia. Z licznikiem zdalnego odczytu możesz wybrać rozliczenie według rzeczywistych odczytów. (eli.gov.pl)
- Od 5 września 2026 r. okres rozliczeniowy za prąd w nowych umowach nie może przekraczać 2 miesięcy; dłuższe okresy z dotychczasowych umów mogą obowiązywać najpóźniej do 31 grudnia 2028 r. (eli.gov.pl)
- Nadpłatę zalicza się na poczet kolejnego rachunku, chyba że zażądasz zwrotu; niedopłatę dolicza się do najbliższej faktury. (eli.gov.pl)
Liczniki przedpłatowe
Każde gospodarstwo domowe może poprosić operatora sieci o licznik przedpłatowy (odpłatnie); musi go zainstalować w 60 dni. Odbiorca wrażliwy dostaje go bezpłatnie w 21 dni. Firma może też założyć go na swój koszt, np. gdy dwa razy w ciągu 12 miesięcy zalegano z zapłatą ponad miesiąc.
- Przy liczniku przedpłatowym kupujesz energię z góry (BOK, internet, punkty handlowe) i wpisujesz kod; opłaty stałe płacisz nadal. Odmowa montażu licznika, do którego firma ma prawo, może skutkować wstrzymaniem dostaw. (ure.gov.pl)
Koszty energii dla najemców
W budynku wielolokalowym ciepło kupuje właściciel lub zarządca (wspólnota, spółdzielnia) i rozlicza koszty na lokale według metody z regulaminu rozliczeń. Opłaty mogą pokrywać wyłącznie koszty zakupu, a informacja o kosztach jest bezpłatna.
- Regulamin rozliczeń podaje się mieszkańcom w ciągu 14 dni od wprowadzenia. Co najmniej raz w roku dostajesz bezpłatnie informację o rozliczeniu kosztów ciepła, a przy ciepłomierzach lub podzielnikach – raz w miesiącu dane o zużyciu. (api.sejm.gov.pl)
- URE wyjaśnia, że nie rozstrzyga, jak wspólnota lub spółdzielnia dzieli koszty ciepła między lokale – ustala to właściciel lub zarządca budynku. (ure.gov.pl)
Odbiorcy wrażliwi i sprzęt medyczny
Odbiorca wrażliwy (prąd: dodatek mieszkaniowy; gaz: ryczałt na zakup opału) może złożyć u sprzedawcy wniosek o program wsparcia przy zaległościach, np. odroczenie, raty lub umorzenie; sprzedawca rozpatruje go w 21 dni.
- Wniosek może złożyć też gospodarstwo, w którym ktoś jest objęty domową opieką długoterminową z powodu przewlekłej niewydolności oddechowej wymagającej wentylacji mechanicznej (z kopią kwalifikacji). Takiemu odbiorcy, jak odbiorcy wrażliwemu, nie wstrzymuje się dostaw od 1 listopada do 31 marca ani w weekendy i święta. (api.sejm.gov.pl)
Przyłączenie do sieci
O warunki przyłączenia wnioskujesz u swojego operatora sieci. Dla gospodarstwa domowego (grupy V i VI, do 1 kV) musi je wydać w 21 dni od złożenia kompletnego wniosku, dla grupy IV – w 30 dni. Opłata za przyłączenie wynika z taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE.
- Przy odmowie zawarcia umowy o przyłączenie operator musi pisemnie podać przyczyny Tobie i Prezesowi URE; spory o odmowę, także o zwiększenie mocy przyłączeniowej, rozstrzyga Prezes URE. (api.sejm.gov.pl)
- Warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej są ważne rok od dnia doręczenia. (api.sejm.gov.pl)
- Potrzebujesz tytułu prawnego (własność, najem) do przyłączanej nieruchomości lub lokalu; umowa o przyłączenie określa m.in. termin, opłatę i odpowiedzialność za opóźnienia. (ure.gov.pl)